گزارش دستورکار اقدام اقلیمی جهانی در کنفرانس COP 30 از سوی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران ترجمه و منتشر شد.
این گزارش، چارچوب، محورهای موضوعی و دستاوردهای دستورکار اقدام اقلیمی جهانی COP 30 با تمرکز بر اقدامات اجرایی را ارائه میدهد. نسخه فارسی گزارش توسط مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران ترجمه و تهیه شده است.
سیامین کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل (COP 30) در 21 نوامبر 2025 در بلم (Belém) برزیل برگزار شد. روسای کنفرانسهای COP 29 و COP 30 و مقامات عالیرتبه اقلیمی، کوشیدند تا تمرکز COP 30 بر «اقدامات اجرایی» باشد.
دستورکار اقدام اقلیمی جهانی COP 30 بر اساس یک دهه همکاری و مشارکت با مراکش شکل گرفت. این دستورکار اقدامات داوطلبانه اقلیمی را در پاسخ به یافتههای اولین بررسی جهانی حول شش محور موضوعی کاهش انتشار شامل 1) گذار در بخشهای انرژی، صنعت و حملونقل، 2) حفاظت از جنگلها، اقیانوسها و تنوع زیستی، 3) تحول در سامانههای کشاورزی و غذا، 4) تابآورسازی شهرها، زیرساختها و منابع آب، 5) ترویج توسعه انسانی و اجتماعی و 6) فعالسازی عوامل توانمندساز و شتابدهندهها از جمله تأمین مالی، فناوری و ظرفیتسازی، تنظیم کرد.
در قالب شش محور تعیین شده برای پشتیبانی از اجرای بازنگری جامع جهانی، ۳۰ گروه فعال متشکل از ۴۸۲۵ طرح به عنوان پیشران یا محرکهای دستورکار اقدام اقلیمی در راستای اجرای ۳۰ هدف کلیدی مشغول به کار شدند؛ در مجموع ۱۸۹ طرح، نتایج و پیشرفتهای خود را در سال ۲۰۲۵ در پورتال «منطقه بازیگران غیردولتی برای اقدام اقلیمی» گزارش دادهاند که نسبت به سال ۲۰۲۴، شش برابر افزایش داشته است.
علاوه بر این، ۱۵۷ مورد از این طرحها برای اولین بار شاخصهای بهبودیافته خود را گزارش دادند. به منظور الهامبخشی و نمایش اجرای موفقیتآمیز و نتایج راهحلهای اقلیمی در سراسر جهان، «بانک راهحلها» راهاندازی شد.
بیش از ۷۰۰ مطالعه موردی و ۵۷۰ بانک راهکار دریافت شد. تقریباً ۳۵۰ رویداد به عنوان بخشی از برنامه دستورکار اقدام اقلیمی، برای ارائه نتایج و راهحلها و همچنین بحث در مورد برنامهها، در شش اتاق موضوعی طی COP 30 در بلم برگزار شد.
از طرفی 117 برنامه برای تسریع راهحلها توسط گروههای فعالسازی ارائه شد که جزئیات چگونگی همکاری دولتها، کسبوکارها، شهرها و مناطق، سرمایهگذاران و جوامع برای عملی کردن خواستهها از طریق فعالسازی اهرمهای عرضه، تقاضا، تأمین مالی و سیاستگذاری ارائه شد.
اهرمهایی که در این برنامهها بیشتر مورد توجه قرار گرفتند عبارتند از: دانش و ظرفیتسازی، مشارکت و همکاری و تأمین مالی دولتی و خصوصی. این اهرمها اطمینان حاصل میکنند که قابلیتهای موردنیاز در دسترس باشد، همکاری بین ذینفعان و مناطق تقویت و منابع مالی مورد نیاز جمعآوری شود.
COP 30 نشان داد که چگونه اقدامات اقلیمی در حوزههای کلیدی انرژی، حملونقل، غذا و سلامت، صنعت، امور مالی، زمین، اقیانوس و آموزش با مزایای آشکار برای انسان و طبیعت تسریع شده است.
در محورهای 2، 3 و 4 این کنفرانس به مباحث کشاورزی و منابع آب پرداخته شد که نشاندهنده افزایش اقدامات در زمینه حفاظت و احیای طبیعت، ایجاد تحول در سامانههای کشاورزی، غذا و کاربری اراضی و تابآور سازی شهرها، زیرساختها و منابع آب در برابر تغییر اقلیم است و شامل موارد زیر میشود:
. تسریع احیا و حفاظت اکوسیستمهای ساحلی و دریایی،
. اقتصاد آبی بازتولیدکننده
. سامانههای آب شیرین
. احیا و بازسازی اراضی تخریب شده
. کشاورزی پایدار و بازتولیدکننده
. کودها و سلامت خاک
. کاهش انتشار متان ناشی از فعالیتهای کشاورزی
. سامانههای غذایی آبزی
. رژیمهای غذایی سالم، مغذی و پایدار برای همه
. کاهش هدررفت و ضایعات
. تسریع تأمین مالی برای تحول سامانههای غذایی
. حمایت سیاسی از سامانههای غذایی
. حکمرانی چندسطحی اقلیمی
. هشدار زودهنگام و پاسخ به بلایا
. تابآوری منابع آب
. مدیریت پسماند، محلهای دفن زباله و متان
در این کنفرانس همه بازیگران کلیدی از سطوح مختلف حاکمیتی، کسبوکارها، نهادهای مالی و جامعه مدنی از جمله جوامع بومی، دستاوردهای عینی خود را در قالب اقدامات در حال اجرا به نمایش گذاشتند. آنها همچنین چگونگی اجرایی شدن تعهدات و برنامهها و تبیین روشهای تسریع اجرا از طریق مشارکت و همکاری را تشریح کردند.
برای دسترسی به متن کامل ترجمه شده گزارش COP 30 از سوی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اینجا کلیک کنید.