مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران در راستای مأموریتهای خود اقدام به تهیه گزارش راهبردی «امنیت غذایی و جنگ تحمیلی سوم: ارزیابی اختلالات جهانی و توصیههای سیاستی برای ایران» کرده که در این مطالعه کالبدشکافی دقیقی از پیامدهای «جنگ تحمیلی سوم» بر معماری امنیت غذایی جهان و بهتبع آن ایران ارائه شده است.
بر اساس این گزارش تبعات جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان بر امنیت غذایی، یک «اختلال ساختاری و سیستمی» است که از طریق درهمتنیدگی بازارهای انرژی، نهادههای شیمیایی (کود) و جریان تجارت، زنجیرههای تأمین جهانی را با نااطمینانی بیسابقهای مواجه ساخته است.
این بحران در سه سطح بینالمللی، منطقهای و ملی قابلتحلیل است.
• در سطح بینالمللی جهش همزمان قیمت حاملهای انرژی و محدودیت شدید در عرضه کودهای نیتروژنه و فسفاته، هزینههای تمامشده تولید کشاورزی را در مقیاس جهانی تصاعدی افزایش داده است. فقدان سازوکارهای هماهنگ بینالمللی برای ذخایر راهبردی کود در کنار رقابت فزاینده سوختهای زیستی و مصارف خوراکی، بازارهای غذا را در آستانه یک چرخه تورمی جدید قرار داده است.
• در سطح منطقهای کشورهای حاشیه خلیجفارس با وابستگی ۷۰ تا ۹۰ درصدی به واردات اقلام غذایی و تکیه انحصاری بر کریدورهای دریایی پرخطر در وضعیتی کاملاً شکننده قرار گرفتهاند. در این جغرافیا، ذخایر استراتژیک تنها نقش یک سپر پدافندی موقت را ایفا کرده و در برابر فرسایشی شدن تنشها، تابآوری لازم را ندارند.
• در سطح ملی نیز تأثیر جنگ بر امنیت غذایی ایران یک امر بدیهی است. از یکسو، تورم وارداتی ناشی از افزایش جهانی قیمت نهادههای دامی و غلات، هزینههای تولید داخل را افزایش میدهد و از سوی دیگر برخی ریسکهای عملیاتی بالا میرود.
گزارش تأکید میکند مدیریت این بحران با ابزارهای متعارف تنظیم بازار در شرایط عادی، امکانپذیر نیست. مصونسازی امنیت غذایی کشور، مستلزم گذار فوری به الگوی حکمرانی مبتنی بر «اقتصاد و شرایط جنگی» است. بر این اساس، چارچوب تابآوری پیشنهاد شده در این گزارش بر سه رکن اساسی استوار شده است.
. استقرار فرماندهی یکپارچه تولید داخل: با تمرکز بر تغییر الگوی کشت و بهینهسازی جیره دام
. دیپلماسی غذایی و تنوعبخشی مبادی: با رویکرد انتقال ثقل ترانزیت به کریدورهای شمالی و شرقی و بهرهگیری از تهاتر استراتژیک با توجه به معافیتهای مربوط به صادرات نفت
. لجستیک جنگی و توزیع مقاوم: باهدف شبکهسازی زیرساختهای توزیع هوشمند، ادغام ظرفیتهای مدنی و ایمنسازی ناوگان حملونقل داخلی