اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و زیرساختارهای آن در سال 1404 در راستای ایفای مأموریتهای خود به عنوان صدای رسای بخش خصوصی رویکردی مبتنی بر عملگرایی و نوآوری را پیش روی خود قرار داد تا بر اساس آن نقش خود در نظام حکمرانی کشور را به مثابه نهاد حل مسئله ایفا کند.
هر چند اتاق ایران، اتاقهای استانی، اتاقهای مشترک، تشکلهای اقتصادی و کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران در روزهای پایانی سال به منظور حفظ پایداری جریان، تجارت، تولید و اشتغال، همسو با سیاستهای کلان کشور، اولویتهای شرایط اضطرار را پیگیری کردند، در طول سال 1404 موارد ریشهای برای تسهیل تولید، تجارت و محیط کسبوکار را در دستورکار قرار دادند.
از اینرو در پرونده «اتاق ایران؛ نهاد حل مسئله» به تشریح و تبیین فعالیتهای اتاق ایران و زیرساختارهای آن در راستای حل مسئله در سال 1404 میپردازیم.
گزارشی که اکنون پیشرو داریم مربوط به انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران است.
انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران به عنوان یکی از قدیمیترین تشکلهای صنعت غذا که حدود 30 سال از تأسیس آن گذشته همواره یکی از فعالترین و دغدغهمندترین انجمنها در صنعت غذایی کشور بوده است.
این انجمن علاوه بر اولویتهای صنفی لبنی موضوعات کلان را پیش روی خود داشته و از سرانه مصرف لبنیات جامعه تا پیشبرد اهداف صادراتی کشور بیوقفه در برنامهها و سیاستگذاریهای این انجمن جای داشته است.
در همین راستا نیز میتوان سه چالش اصلی این انجمن در طول سالیان گذشته را تکنرخی کردن ارز، حذف قیمتگذاری دستوری و برقراری قوانین یکسان در مورد حلقههای زنجیره تأمین و زنجیره ارزش شیر اعم از مقررات واردات و صادرات، تعرفهها، نرخ کارمزد بانکی و نرخ ضرایب مالیاتی عنوان کرد.
چالشهایی که نه تنها باعث ایجاد رانت و رشد ناموزون و ناهمگون صنعت شدهاند بلکه بین حلقههای متعدد زنجیره، تعارض منافع ایجاد کرده و منجر به عدم انباشت سرمایه در بنگاهها جهت تأمین سرمایه در گردش و سرمایهگذاری سرمایه ثابت و به عکس توسعه بدهی گسترده به سازمانهای مالیاتی، تأمین اجتماعی و بانکی شده است.
از سوی دیگر همین موارد هستند که به همراه تورم مستمر به کاهش مداوم ارزش پول ملی و قدرت خرید خانوار منتهی و مانع از رشد GDP (تولید ناخالص داخلی) کشور شده است.
انجمن صنایع لبنی به منظور حل چنین چالشهایی در سطح کلان جامعه از هیچ تلاشی مضایقه نکرده است. از نامهنگاریهای متعدد با سران کشور؛ تا تشکیل جلسات در وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حمایت، دفتر معاونت اول ریاست جمهوری و اتاق ایران که از سازمان حمایت نیز در جلسات اتاق دعوت به عمل آمد.
انجمن صنایع لبنی در خصوص قیمتگذاری دستوری پروژه مشترکی را نیز از طریق اتاق تهران و دانشگاه شریف به عنوان طرح مطالعاتی اجرایی کرده که با عنوان «قیمتگذاری در صنایع لبنی؛ آسیبها و راهکارها» منتشر شده است.
ناگفته نماند که انجمن در این مسیر مقالات بسیار زیادی را در رسانههای نوشتاری، شنیداری و تصویری منتشر کرده و در گفتوگوهای تصویری و مکتوب که با اعضای هیاتمدیره و سخنگوی انجمن صورت گرفته است موضوعات مربوط به قیمتگذاری دستوری، ارز ترجیحی و ... به عنوان چالشهای اصلی صنعت مورد تأکید قرار گرفته است.
این تلاشها البته بیثمر نماند. دولت چهاردهم توانست در این مسیر گامهای روبه جلویی بردارد. تکنرخی کردن ارز از سوی دولت در سال 1404 با وجود آنکه هنوز نهایی نشده است اما میتواند یکی از چالشهای اصلی این صنعت را از میان بردارد.
از سوی دیگر قیمتگذاری دستوری با مصوبه برنامه هفتم توسعه مجلس شورای اسلامی تا 85 درصد محقق شده است و بنگاهها توانستهاند در سال جاری بر اساس عرضه و تقاضا حرکت کنند. این همان مسیری است که از نگاه انجمن لبنی در درازمدت منجر به ثبات بازار و قیمتها خواهد شد و مصرفکننده نیز میتواند از مزیتهای آن بهرهمند شود.
در حقیقت با در اختیارگیری ابتکار عمل مدیران بنگاهها در بازار و رقابت بین بنگاههای تولیدی منتهی به تدوین مدل توسعه اقتصادی کشور خواهد شد و کسبوکارها با تبعیت از مدل توسعه، GDP (تولید ناخالص داخلی) کشور را رشد خواهند داد. این روند منجر به رشد اشتغال، تخصص، کسب مهارت و لاجرم افزایش درآمد سرانه خانوار در جهت بهبود شرایط خانواده خواهد شد.
از چالشهای اقتصادی صنعت لبنیات که بگذریم یکی از موضوعات اصلی این صنعت نه امروز و در سال 1404 بلکه دهها سال است حضور در حوزه نوآوری بوده است. صنعتی که به صورت روزانه با سلامت و سفره مصرفکنندگان در ارتباط است به همان نسبت با علوم و فناوریهای جدید مرتبط خواهد بود.
انجمن لبنی در طول 10 سال گذشته مواد مصرفی مبتنی بر فناوری و علوم پیچیده را پیگیری کرده که حاصل آن ایجاد بانک سویههای فرآوردههای سنتی لبنی به میزان 2500 سویه در پژوهشگاه بایوتکنولوژی و همکاری نزدیک انجمن و پژوهشگاه بایوتکنولوژی بوده است. در آینده نزدیک ماده رنت (یک پروتئاز اختصاصی است که فرآیند دلمهبندی و لختهبندی شیر را تسهیل میکند و پایه تولید پنیر را میسازد) و استارترهای مصرفی این صنعت در داخل تولید خواهد شد.
با همه تلاشهایی که در حوزه اقتصاد، نوآوری، تکنولوژی و ... انجام شده است، انجمن صنایع لبنی ایران همچنان برنامهها و اهداف مشخصی را دنبال میکند. از آنجایی که انجمن صنایع لبنی در هر سال استراتژی مشخص و هدفمندی را تدوین و کلیه برنامههای سالانه را بر اساس همان استراتژی به پیش میبرد در سال 1405 نیز اولویتهایی را در نظر گرفته است.
تدوین مدل توسعه موزون، افزایش سرانه سالانه مصرف لبنیات به سطح استاندارد حداقل 125 کیلوگرم و سپس 165 کیلوگرم و رشد صادرات لبنیات کشور حداقل به میزان 50 درصد نسبت به سال قبل اولویتهای اصلی صنعت برای سال پیش رو است.
صنعت لبنیات به فراخور نیازمندی وسیع جامعه همواره و در همه بحرانهای اساسی کشور توانسته است زنجیره تولید را حفظ و نیاز کشور را تأمین کند. این مهم در جنگ 12 روزه در خردادماه سال 1404 درحالی که در هیچ شهر یا روستایی از جغرافیای کشور کمبودی در حوزه لبنیات وجود نداشت به وضوح مشهود بود. این صنعت و انجمن صنایع لبنی همچنان با اقدامات و برنامهریزیهای پیشرو آمادگی گذران بحرانها و پیشبرد اهداف در همه حوزهها را دارد.