نشست هماندیشی رییس سازمان برنامه و بودجه و فعالان بخش خصوصی با محوریت بررسی مشکلات و مسائل مرز بازرگان و راهکارهای رفع آنها برگزار شد. در این نشست، رئیس، اعضای هیات رئیسه و دبیرکل اتاق ایران به همراه روسای کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران و نمایندگان بخشهای مختلف اقتصاد میزبان رئیس سازمان برنامهوبودجه و معاونان سازمان، استاندار آذربایجان غربی و معاونان مرتبط در وزارت راه و شهرسازی و وزارت صنعت، معدن و تجارت بودند.
ابوالفضل روغنی گلپایگانی، دبیرکل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در ابتدای این نشست، با اشاره به حضور سرزده رئیسجمهور و وزیر صمت به اتاق ایران، گفت: حضور متوالی و پررنگ رئیسجمهوری، وزرا و مسئولان دولتی در اتاق ایران، گویای این مهم است که دولت در شرایط خاص فعلی، ضمن درک واقعیتها، حساب ویژهای روی بخش خصوصی باز کرده است.
او با تأکید بر اینکه نشست حاضر بهمنظور دریافت راهکارهای بخش خصوصی برای حل مشکلات تجارت خارجی با تمرکز بر مرز بازرگان برگزار شده است، از نمایندگان بخش خصوصی خواست با طرح صریح و شفاف راهکارها، به حل مسائل در این مرز و بهبود تجارت خارجی در مسیرهای زمینی کمک کنند.
صمد حسنزاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نیز با تأکید بر اهمیت احصای مشکلات و رفع آنها، تعامل تنگاتنگ بین دولت و بخش خصوصی را لازمه حضور پرقدرت در شرایط جنگ اقتصادی دانست.
در ادامه، سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامهوبودجه درباره هدف برگزاری این نشست هماندیشی گفت: ترکیه یکی از همسایگان مهم ماست و مرز بازرگان نیز همواره از گذرگاههای مهم و استراتژیک ما بوده است؛ اما در شرایط فعلی اهمیت ترکیه و مرز بازرگان برای تجارت و تأمین نیازهای کشور دوچندان شده است.
پورمحمدی ادامه داد: مرز بازرگان را بهعنوان پایلوت انتخاب کردهایم تا با راهکارهای ارائه شده از سوی بخش خصوصی، مشکلات آن را رفع کنیم. برای این منظور کارگروهی متشکل از معاونان مرتبط سازمان برنامهوبودجه، وزارت راه و شهرسازی و وزارت صمت تشکل میشود و درصورتیکه این ایده برای مرز بازرگان به نتیجه مثبت منجر شد، برای سایر مرزها نیز اجرا میشود.
رئیس سازمان برنامهوبودجه تصریح کرد: نگاه فعالان بخش خصوصی به مسائل، بهواسطه حضور مستقیم در میدان بهگونهای است که اگر به ارائه راهکارهای کارشناسی برسد میتواند زمینه حل ریشهای مشکلات را فراهم آورد. بر همین اساس در نشست حاضر از فعالان بخش خصوصی و تجار میخواهیم با نگاه کارشناسی، مشکلات مرز بازرگان و راهکارهای پیشنهادی برای رفع این مشکلات را مطرح کنند.
در ادامه نشست، روسای کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران و نمایندگان حوزههای مختلف اقتصادی از جمله، حملونقل، واردات، صادرات، امور گمرکی و ... به بیان مشکلات عمده مرز بازرگان و راهکارهای پیشنهادی پرداختند.
احسان ملکزاده، رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران، به مشکلات توقف ناوگان حامل بار صادراتی در مرز بازرگان، مشکل نوبتدهی و ورود ناوگان بدون نوبت به مسیر، عملیات پراکنده سازمانهای مختلف در سامانههای مختلف و توقف مداوم ناوگان برای چک سوخت، قرنطینه و ... اشاره کرد.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران، گفت: برای حل پذیرش ناوگان، باید دولت ترکیه مجوزهایی صادر کند و این موضوع لازم است از طریق دستگاه دیپلماسی هماهنگ شود.
محمدرضا فاروقی، رئیس کمیسیون گمرک اتاق ایران نیز بیان داشت: مدیریت واحد مرزی، موضوعی است که باید راسا توسط گمرک اجرا شود و به حل مشکلات کمک میکند. همچنین در حوزه محمولههای صادراتی، نمونهبرداریها و گواهی آزمایشگاهی در ترکیه وقت و هزینه زیادی صرف میشود، راهکار این است که در رایزنی با ترکیه، زمینه قبول گواهیهای ایرانی فراهم شود.
احمدرضا فرشچیان، رئیس کمیسیون واردات اتاق ایران نیز با هشدار درباره افزایش چشمگیر کرایههای خارجی برای واردات کالا، اظهار کرد: افزایش میزان کرایه خارجی، نیاز ارزی ایجاد میکند که باید از بازار ثانویه تأمین شود. این عارضه، واردکنندگان را با چالش جدی مواجه میکند و قیمت تمامشده کالاهای حجیم و کمارزش را بهشدت بالا میبرد. او پیشنهاد کرد با ایجاد جذابیت، از ناوگان خارجی برای انتقال محمولههای وارداتی در مسیر اروپا استفاده شود.
مهرداد سعادت، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و ترکیه نیز خواستار واگذاری مسئولیت کمیسیون مشترک ایران و ترکیه به استاندار شد و گفت: همچنین انتظار میرود انجمنها و شرکتها به رانندگان آموزش بدهند که مرتکب قاچاق مواد نشوند و از تبعات آن برای کشور آگاه شوند.
محمد لاهوتی، رئیس کمیسیون صادرات اتاق ایران نیز به مشکلات زیرساخت مرزها برای پذیرش ناوگان بیشتر، کمبود دستگاههای ایکس ری، معطلی ناشی از سگهای موادیاب و موضوع سوخت و عوارض اشاره کرد.
نوید ایزدپناه، نایب رئیس کمیسیون صنعت اتاق ایران، بزرگترین مشکل را تخصیص ارز دانست و گفت: برای واردات مواد اولیه بدون انتقال ارز، موانع برطرف شود. باید تمهیدی اندیشیده شود که تجار مستقل از بانک مرکزی امکان معامله ارز داشته باشند. طولانی شدن فرایند تخصیص از یکسو باعث تأخیر در تأمین مواد اولیه و از سوی دیگر منجر به کمبود کالا میشود. او پیشنهاد کرد واردکنندگان و صادرکنندگان مستقیماً با یکدیگر معامله ارز کنند.
قاسم کریمی، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ارومیه نیز خواستار تأمین منابع مالی برای توسعه جادهها، خرید دستگاه ایکس ری خارجی بهجای نمونه داخلی، حل مشکل سرمایه در گردش، ایجاد شبکه مالی ایران و ترکیه و تسریع در بازگشایی پایانههای مرزی شد.
رشید عزیزپور، رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق ایران نیز درباره واردات روغن، گفت: یا باید گمرک ۲۴ ساعته ترخیص کند یا مخازن نگهداری ایجاد شود که هزینه آن بالاست. مشکل دیگر بحث لگالیزاسیون اسناد است که دو کشور باید در این مورد تفاهم کنند.
رضا رحمانی، استاندار آذربایجان غربی، رفع مشکلات را نیازمند تفکیک آنها دانست و افزود: مشکل بخش داخلی شامل پایانه، راه و تجهیزات مرز است. مسیر پایانه بازرگان، مسیر ملی است و بودجه ملی میخواهد؛ بودجه راه استان کفاف نمیدهد. دوم اینکه درباره مدیریت مرز، دولت مصوبه داده که استاندار مسئول مرز است اما همزمان دولت کارهای مرز را به وزارتخانههای مختلف محول میکند. استاندار باید بتواند مدیر با اختیار برای مرزها منصوب کند.
او همچنین با اشاره به معضل قاچاق، نیاز به ایکس ری مدرن و کارآمد را ضروری دانست و فعال شدن میز تجارت ترکیه، رفع معضل سامانهها و لزوم تکمیل راهآهن را الزامی عنوان کرد.
فرود عسگری، رئیسکل گمرک ایران در این نشست گفت: ما با کشورهای دیگر در مرزهای کوچکتر تردد بیشتری داریم و هیچ محدودیتی برای پذیرش کامیون از ترکیه نداریم.
او با ارائه این پیشنهاد که ترکیه کنترل سوخت را از نقطه صفر مرزی به عقبتر انتقال دهد، افزود: پیشنهاد کردیم دیوار حائل را در نقطه صفر مرزی بردارند تا ظرفیت تردد دو برابر شود.
نکته دیگر که عسگری اظهار کرد، این بود که ترکیه ۷۰ درصد محمولههای ورودی را تخلیه میکند و این مسائل باید با دیپلماسی حل شود.
او همچنین گفت: ما هیچ مشکلی برای ترخیص کالا و ایجاد مخزن نداریم. درباره ایکس ری نیز رئیسجمهوری اجازه واردات ۱۰ دستگاه ایکس ری خارجی را داده و نامه زدهایم که اجازه ثبت سفارش بدهند.
جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، از فعال شدن ریل از مرسین و اسکندرون از طریق وان به رازی خبر داد و گفت: ظرفیت عملیاتی ما معادل ۲۷۰۰ تن در روز بوده که قابل افزایش تا ۴ هزار تن است. به دلیل کاهش مصرف سوخت، بار باید به سمت ریل بیاید.
مهران قربانی، معاون حملونقل وزارت راه و شهرسازی، از روابط مستمر با مسئولان ترکیه خبر داد و گفت: هدفگذاری ۴ برابری تردد مرزها را مدنظر قرار دادهایم. برای مرز بازرگان عبور روزانه هزار کامیون هدف است. همچنین امکان بارگیری ترانزیتی دو کشور را درخواست کردیم و موافقت کردهایم در ازای ورود ناوگان خالی ایرانی به ترکیه، ناوگان ترک وارد ایران شود.
به عقیده او، مشکل اصلی، بحث قاچاق است که باعث شده طرف مقابل اطمینان خود را از دست بدهد و بازرسی سختگیرانه ناوگان را ادامه دهد.
سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامهوبودجه در جمعبندی نشست، به موارد زیر اشاره کرد:
۱. زیرساخت: در کارگروه مشترک دولتی، بسته زیرساختی با استفاده از امکانات استانی، دستگاهی و ملی تدوین شود.
۲. ایکس ری: موضوع ایکس ری ایرانی را به معاونت علمی منعکس کردیم؛ اعلام کردند که قابلرقابت با نمونه خارجی است؛ باوجوداین، اگر بخش خصوصی مایل به واردات دستگاه ایکس ری و خدمترسانی بهصورت BOT است، زمینه این کار فراهم خواهد شد.
۳. مدیریت یکپارچه مرز: کارگروهی به ریاست استاندار تشکیل میشود و برای فرماندهی این موضوع از سران قوا برای این کارگروه اختیار میگیریم.
۴. کاهش دستگاههای بازرسی: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و ذینفعان آسیبشناسی کنند که برای عبور یک محموله، چند دستگاه قابلحذف هستند تا در دستور کار قرار گیرد.
۵. سامانهها: سازمان توسعه تجارت در این زمینه ورود کند.
۶. طبقهبندی کالاها: نظام اولویت عبور کالا تعریف شود.
۷. دیجیتالسازی: بسیاری از رفتارها هرچه دیجیتالیتر شود، بهتر است.
۸. سازوکار نوبتدهی اصلاح شود.
۹. تعدد رویهها رفع شود.
۱۰. موضوع تأمین ارز: برای وزارت صمت اختیار گرفته شده است که از سازوکار تهاتر استفاده کند. همچنین برای کالاهای ضروری که درهرصورت باید برای کشور تأمین شود، میتوان از بانک مرکزی اجازه گرفت که تخصیص ارز را رها کند.
۱۱. دیپلماسی: فهرست مسائل با ترکیه تهیه و هر مسئله به فرد متخصص واگذار شود.
۱۲. بسته ۱۲ مادهای رفع مشکلات مرزی تدوین و در استان آذربایجان غربی و مرز بازرگان بهعنوان الگو اجرا شود، سپس به سایر مرزها تعمیم یابد.