نشست کمیسیون انرژی و صنعت اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه با حضور فعالان اقتصادی، نمایندگان دولت و بانکها، مسئولان اتاق مشترک ایران و روسیه و نمایندگان اقتصادی تاتارستان روسیه، با هدف بررسی مشکلات و ارائه راهکارهای تقویت تجارت ایران و روسیه در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران برگزار شد.
در ابتدای این نشست، هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه گفت: آییننامهها و بخشنامههای صادرات و واردات متناقض است. هر بخشنامهای باید تاریخ داشته باشد تا فعالان اقتصادی بدانند چه برنامهای برای چه مدتی داشته باشند. منظور از مشخص بودن تاریخ هر بخشنامه، این است که اعلام شود صادرات محصولات تا چه زمانی آزاد یا ممنوع است.
تیزهوش تابان گفت: در این کمیسیون انرژی و صنعت اتاق مشترک ایران روسیه هم مقامات دولتی و هم فعالان بخش خصوصی حضور دارند تا بحثهای مختلف دوطرفه باشد و مشکلات مطرح شود.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه، به مسئله بانکی، دسترسی به اطلاعات بازار روسیه، لجستیک و... از جمله چالشهای بازرگانان در تجارت با روسیه اشاره کرد.
تیزهوش تابان گفت: اگر دولت بیشتر به ظرفیتهای بخش خصوصی توجه کند، واردات و صادرات و سرمایهگذاری در هر دو کشور مهیا خواهد بود.
سیدرضا رفیعی، عضو هیات مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه با تشریح اهداف این نشست، گفت: هدف این است که در دوره جدید بهویژه با تغییراتی که در مسیرها و شرکای تجاری ایجاد شده است، بهترین استفاده را از همکاری با روسیه داشته باشیم؛ ازاینرو در نشست حاضر به دنبال شناسایی موانع، فرصتهای همکاری و راههای توسعه مبادلات هستیم.
او سه محور اصلی شامل «مهمترین مانع تجارت روسیه»، «مطالبات از اتاق و دولت» و «بزرگترین فرصتهای موجود» را به عنوان سه محور اصلی گفتوگوها در این نشست بیان کرد.
بخش خصوصی در زمینه تحقق «ایران قوی» نقش و مسئولیت مهمی برعهده دارد
در ادامه این نشست، بهروز کمالوندی، معاون امور بینالملل، حقوقی و مجلس سازمان انرژی اتمی ایران، به عملکرد نیروگاه ۱۰۵۷ مگاواتی بوشهر اشاره کرد و گفت: این نیروگاه تاکنون سه برابر میزان سرمایهگذاری را برگردانده است.
معاون امور بینالملل، حقوقی و مجلس سازمان انرژی اتمی ایران افزود: توسعه نیروگاههای هستهای برای کشور یک ضرورت است و ما حداقل برای امنیت انرژی نیاز به توسعه هر چه بیشتر اینگونه نیروگاهها داریم. ایران با ۱۰۰ هزار مگاوات ظرفیت اسمی برق، باید بین ۸ تا ۱۲ درصد از برق خود را از طریق هستهای تأمین کند.
وی ادامه داد: روسیه یکی از بهترین سازندگان نیروگاه هستهای در جهان است و شریک خوبی برای ما در این زمینه محسوب میشود.
به گفته کمالوندی، آینده انرژی اتمی به سمت راکتورهای کوچک خواهد رفت، بهگونهای که حتی ممکن است در آینده در هواپیماها نیز از آنها استفاده شود. ایران ظرفیت نیروی انسانی خوبی در این زمینه دارد و همکاری با روسیه برای عملیاتیسازی راکتورهای کوچک در حال انجام است.
معاون امور بینالملل، حقوقی و مجلس سازمان انرژی اتمی ایران با تأکید بر نقش بخش خصوصی در این عرصه گفت: ممکن است بخش خصوصی انگیزه لازم برای مشارکت در پروژههای بزرگ هستهای به ویژه در ابتدای کار را نداشته باشد امّا با پیشرفت حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از پروژه که میتواند توسط بخش دولتی و صندوق توسعه ملی پیش برود، بخش خصوصی نسبت به ورود و مشارکت در پروژه تمایل پیدا میکند.
معاون امور بینالملل، حقوقی و مجلس سازمان انرژی اتمی ایران در بخش دیگر سخنانش، با بیان اینکه روابط ما و روسیه خاص است، گفت: ما دو کشور مهم به لحاظ جغرافیایی و سیاسی هستیم.
وی افزود: اگرچه از نظر اقتصادی مکمل هم محسوب نمیشویم اما فرصتهای فراوانی برای همکاری در حوزههای مختلف و همگرایی در مناطق پیرامونی خود داریم.
سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران تصریح کرد: ما با وجود روابط بسیار دیرینه، نیاز داریم تا با استفاده از روشهای مختلف اقتصادی، همکاریهای خویش را توسعه دهیم.
وی گفت: جایگاه ایران و روسیه به شایستگی مورد توجه کافی قرار نگرفته و توسعه همکاریها مستلزم سرمایهگذاری دوجانبه با استفاده از روشهای مختلف از جمله BOO و BOT است.
وی افزود: در حوزه درمان سرطان و تولید رادیودارو؛ گامهای بزرگی برداشتهایم. در نظر داریم امسال و نیز در سالهای آتی، پروژههای بزرگی را که در این زمینهها در حال اجرا است را به مرحله بهرهبرداری برسانیم.
کمالوندی همچنین ویژگیهای فعلی نظام جهانی را در نتیجه سیاستهای یکجانبه گرایانه، آشفته و هنجار شکنانه آمریکا و رژیم صهیونیستی خواند و گفت: در نتیجه این سیاستها، اخلاق و حقوق بینالملل کاملاً رنگ باخته است. دنیای آینده دنیای تیره و تاریکی است و در چنین شرایطی کشور میبایست از هر نظر قوی شود و به همین دلیل بخش خصوصی در این رابطه نقش و مسئولیت مهمی بر عهده دارد.
در بخش دیگری از این نشست، بابایی، مدیرکل دفتر آسیای میانه، قفقاز، روسیه، اروپا و آمریکای سازمان توسعه تجارت با تأکید بر ارتقای تعامل با روسیه داشته باشیم، گفت: عمده صادرات ایران به روسیه هنوز سنتی و عمدتاً شامل محصولات کشاورزی، مواد غذایی و پتروشیمی است و واردات از روسیه بیشتر به غلات محدود میشود که نشاندهنده نیاز به بازنگری جدی در روابط تجاری است.
او اقتصاد هر دو کشور را مبتنی بر نفت و گاز دانست و بر سرمایهگذاری مشترک در میادین نفت و گاز، پالایشگاهها، پتروشیمی و تبادل دانش فنی تأکید کرد. به گفته او، در صنایع معدنی، ماشینسازی، حملونقل، دارو، صنایع دانشبنیان و پروژههای زیرساختی نیز ظرفیت بالایی برای همکاری وجود دارد.
بابایی خاطرنشان کرد: تجارت روسیه بیش از 700 میلیارد دلار در سال است و بیش از 300 میلیارد دلار از آن مربوط به واردات کالاست؛ اما با وجود معاهده جامع راهبردی و موافقتنامه تجارت آزاد با اوراسیا، حجم صادرات ایران به روسیه حدود ۱.۲ میلیارد دلار و واردات رسمی حدود ۱.۵ میلیارد دلار است که نشان میدهد در جایی از کار اشکال داریم.
او ناآشنایی با زبان روسی، تفاوت مدل زندگی و مصرف، نبود مطالعه اختصاصی برای بازار هدف، نبود پیچیدگی در محصولات صادراتی و عدم بازاریابی حرفهای را از جمله موانع اصلی برشمرد. وی تأکید کرد: تا زمانی که در بازار هدف حضور فیزیکی و دفتر نداشته باشیم، نمیتوانیم فقط با فروش کالا موفق شویم.
این مقام مسئول، مشکلات بانکی و لجستیک را دو چالش عمده دانست و گفت: مسیرهای جنوبی دچار مشکل شده و زیرساختهای شمالی نیز در کوتاهمدت جوابگوی نیاز نیستند.
بابایی با انتقاد از خامفروشی و محدود بودن سبد صادراتی کشور تأکید کرد: برخی از محصولات ما استانداردهای بالای روسیه را پاس نمیکنند و اساساً برای بازار داخل تولید میشوند. به گفته وی، باید ابتدا بازار هدف را شناخت، سپس محصول متناسب با نیاز آن تولید کرد.
او در پایان با اشاره به پروژه مشترک ۱۹ استان روسیه با استانهای ایران، از بخش خصوصی خواست با نگاه تخصصی و علمی وارد عمل شود و گفت: دولت کنار بخش خصوصی است، اما مدل کار باید بر پایه ایجاد منافع مشترک و شناخت دقیق محیط کسبوکار روسیه باشد.
در بخش دوم نشست، فعالان اقتصادی و بازرگانان فعال در حوزه روسیه، در قالب سه محور اصلی نشست؛ یعنی وضعیت موجود، مطالبات و فرصتها به اظهارنظر پرداختند و مقرر شد اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه این موضوعات را بررسی و پیگیری کند.
در این بخش، نماینده صندوق کارآفرینی امید از آمادگی این صندوق برای کمک به شرکتهای دانشبنیان صادرات محور برای حضور در بازار روسیه خبر داد.
بنبستهای تجاری غیرقابلحل نیستند
در بخش پایانی نشست، واسیلی ودووین، نماینده بازرگانی و اقتصادی جمهوری تاتارستان در نمایندگی بازرگانی فدراسیون روسیه در ایران با تأکید بر اینکه بنبستهای تجاری میان دو کشور غیرقابلحل نیستند، اظهار کرد: مشکلات تجاری کاملاً شناسایی شدهاند و اراده برای حل آنها وجود دارد.
او با اشاره به تجربه موفق تاتارستان در همکاری با چین و ترکیه گفت: این در حالی است که هر دو کشور نه زبان مشترکی با ما دارند و نه استانداردهایشان با ما یکی است، اما حجم تجارت آنها با روسیه به چندین میلیارد دلار میرسد.
ودووین با اشاره به تمرکز اخیر ایران بر کریدورهای شمالی اظهار کرد: در زمان حاضر شرایط بهگونهای است که شما توجه بیشتری به سمت شمال دارید، ما آمادگی داریم از تمام ظرفیتهای خود برای تسهیل این دسترسی استفاده کنیم.
او تأکید کرد: تجارت یک مسیر دوطرفه است و اگرچه ما مسئول تأمین منافع تجار خودمان هستیم، اما این آمادگی را داریم که برای صادرات اجناس موردنیاز ایرانی به روسیه نیز همکاری و حمایتهای لازم را به عمل آوریم.
نماینده بازرگانی و اقتصادی جمهوری تاتارستان با انتقاد از ناآگاهی برخی تجار ایرانی نسبت به قوانین حقوقی روسیه، گفت: برای ثبت شرکت در روسیه، هیچ الزامی به پیدا کردن یک فرد بومی یا شریک روسی وجود ندارد. این موضوع هزینه شما را افزایش میدهد درحالیکه مستقیماً میتوانید بهعنوان یک «شخص حقوقی ایرانی» اقدام به ثبت شرکت کنید.
وی تصریح کرد: متأسفانه بارها مشاهده کردهایم که شرکتهای ایرانی مبالغ کلانی به واسطهها پرداخت میکنند تا برایشان شرکت ثبت کنند، اما در نهایت هم به نتیجه نمیرسند. این شکستها صرفاً ناشی از شناخت ناکافی از قوانین روسیه است.
ودووین با تشریح ظرفیتهای اقلیمی و اقتصادی این منطقه، گفت: تاتارستان یکی از مهمترین مناطق صنعتی روسیه است که به دلیل موقعیت مرکزی خود، دسترسی بسیار خوبی به کل بازار روسیه دارد؛ بهطوریکه حدود 70 تا 80 درصد جمعیت روسیه در شعاع دسترسی این منطقه حضور دارند. این موقعیت استراتژیک، نزدیکی و پیوستگی خوبی را برای همکاری با ایران ایجاد میکند.
وی در پایان از آمادگی کامل جمهوری تاتارستان برای جذب سرمایههای ایرانی خبر داد و تصریح کرد: ما آمادگی کاملی برای تعریف پروژههای سرمایهگذاری مشترک داریم. همچنین با توجه به اولویتهای ایران برای تأمین و اعزام نیروی کار، این امکان فراهم است تا از ظرفیت نیروی کار متخصص و فنی ایران در سرمایهگذاریهای مشترک در تاتارستان استفاده کنیم.