اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و زیرساختارهای آن در سال 1404 در راستای ایفای مأموریتهای خود به عنوان صدای رسای بخش خصوصی رویکردی مبتنی بر عملگرایی و نوآوری را پیش روی خود قرار داد تا بر اساس آن نقش خود در نظام حکمرانی کشور را به مثابه نهاد حل مسئله ایفا کند.
هر چند اتاق ایران، اتاقهای استانی، اتاقهای مشترک، تشکلهای اقتصادی و کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران در روزهای پایانی سال به منظور حفظ پایداری جریان، تجارت، تولید و اشتغال، همسو با سیاستهای کلان کشور، اولویتهای شرایط اضطرار را پیگیری کردند، در طول سال 1404 موارد ریشهای برای تسهیل تولید، تجارت و محیط کسبوکار را در دستورکار قرار دادند.
از اینرو در پرونده «اتاق ایران؛ نهاد حل مسئله» به تشریح و تبیین فعالیتهای اتاق ایران و زیرساختارهای آن در راستای حل مسئله در سال 1404 میپردازیم.
گزارشی که اکنون پیشرو داریم مربوط به کمیسیون سرمایهگذاری و تامین مالی اتاق ایران است.
کمیسیون سرمایهگذاری و تامین مالی اتاق ایران در سال ۱۴۰۴ بر رفع بنبستهایی تمرکز کرد که دسترسی بخش مولد اقتصاد به منابع مالی را محدود و امنیت سرمایهگذاری را تهدید میکردند.
• تنگنای اعتباری و سقف تسهیلات: محدودیت در سقف تسهیلات بانکی که با نرخ تورم همخوانی نداشت و پاسخگوی نیاز سرمایه در گردش بنگاهها نبود
• نرخهای بهره چالشبرانگیز: ابهام و اثرات مخرب انتشار اوراق سپرده خاص با نرخ سود ۳۰ درصد بر بازار سرمایه و هزینههای مالی تولید
• موانع سرمایهگذاری خارجی: پیچیدگی در صدور ویزای سرمایهگذاری و نبود زیرساخت حقوقی متناسب برای فعالیت «آژانسهای جذب سرمایه»
• بدهیهای ارزی و ناترازی مالی: انباشت بدهیهای ارزی فعالان اقتصادی و ضرورت ایجاد سازوکارهای نوین مانند «بازار کربن» برای همگامی با استانداردهای جهانی
آسیبها: اتکای بیش از ۹۰ درصدی بنگاهها به نظام بانکی (بانکمحور بودن) و ضعف در بهرهگیری از ابزارهای بازار سرمایه، منجر به شکنندگی مالی بخش خصوصی شده بود. همچنین، فرآیندهای سنتی جذب سرمایه خارجی دیگر کارایی لازم را در شرایط فعلی نداشتند.
اهمیت: گذار از «تأمین مالی بانکی» به «تأمین مالی از بازار سرمایه» برای پایداری رشد اقتصادی یک ضرورت است. اتاق ایران به عنوان معتمد بخش خصوصی، کلیدیترین نقش را در اصلاح این ساختار ایفا میکند.
کمیسیون سرمایهگذاری و تامین مالی اتاق ایران با رویکرد «نهادسازی تخصصی» و تعامل با نهادهای رگولاتور مالی، اقدامات زیر را انجام داد.
• تعامل با سازمان بورس: تشکیل «کمیته مشترک با سازمان بورس و اوراق بهادار» جهت تسهیل ورود بنگاههای عضو اتاق به بورس و فرابورس
• رایزنی در وزارت اقتصاد: حضور در نشستهای بررسی شیوهنامه تشکیل کارگزاریهای (آژانس) جذب سرمایهگذاری خارجی جهت بازتعریف نقش بخش خصوصی در دیپلماسی اقتصادی
• مطالبهگری از نظام بانکی: برگزاری نشست با مدیران ارشد بانکی جهت معرفی ابزارهای نوین بانکی و تسهیل ضمانتنامهها
• حضور در مجامع بینالمللی: ارائه پیشنهاد تأسیس بازار کربن ایران پیرو دیدارهای انجام شده در اجلاس کاپ ۲۹ (COP29) و تلاش برای جذب حمایتهای بینالمللی در حوزه اقتصاد سبز
اقدامات کمیسیون منجر به دستاوردهای ملموس و خروجیهای راهبردی زیر شد.
• تنوعبخشی به ابزارهای مالی: تفاهم با کارگزاری آگاه و گروه آرمان آتی جهت برگزاری دورههای آموزشی و عملیاتی تأمین مالی از طریق بازار سرمایه برای اعضای اتاق
• جذب سرمایه خارجی: امضای تفاهمنامه با سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران به منظور معرفی فرصتهای اقتصادی کشور و تسهیل صدور ویزای سرمایهگذاران خارجی
• اصلاح سقف تسهیلات: پیگیری و پیشنهاد افزایش سقف تسهیلات دریافتی بنگاههای تولیدی برای سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تا سقف 150 درصد فروش سال قبل جهت جبران اثرات تورمی
• حمایت از سرمایهگذاری خرد: همکاری با شرکتهای تأمین مالی نوین (مانند نیکان سرمایه) برای ترویج مدلهای تأمین مالی جمعی (Crowdfunding).
• بیانیه راهبردی: تدوین و ارائه بیانیه سرمایهگذاری اتاق ایران به درخواست هیات رئیسه اتاق ایران به عنوان سند راهنمای مطالبات بخش خصوصی از دولت
نگاه نوآورانه، پایداری و امیدآفرینی
• نوآوری در اقتصاد سبز: پیشگامی در طرح موضوع بازار کربن که علاوه بر ملاحظات زیستمحیطی، راهکاری نوین برای تأمین مالی پروژههای صنعتی در سطح بینالمللی محسوب میشود
• پایداری از طریق بازار سرمایه: برگزاری پنلهای تخصصی در رویدادهایی مانند کرمان آیدکس برای ترغیب بنگاههای بزرگ استانی به شفافیت مالی و پذیرش در بورس
• امیدآفرینی: ایجاد پیوند مستقیم میان اتاق ایران، سازمان بورس و سازمان سرمایهگذاری خارجی، این پیام را به فعالان اقتصادی میدهد که مسیرهای تأمین منابع مالی، دیگر به شعب بانکها محدود نمیشود.