به گزارش روابط عمومی اتاق یزد، غضنفر امیرجلیلی افزود: اگرچه تغییر اقلیم انکارناپذیر است، اما میتوان با بهکارگیری رویکردها و راهکارهای مناسب، آثار منفی آن را کاهش داد. در همین راستا، طرحی در حال اجراست که امیدواریم با اجرای مؤثر آن، در سالهای آینده کمترین آسیب را از تغییرات اقلیمی در حوزه صنعت متحمل شویم و به جای مواجهه منفعلانه با مشکلات، از این شرایط بهعنوان فرصتی برای بهبود و توسعه استفاده کنیم.
نائبرئیس اتاق یزد با تأکید بر نقش پیشگیرانه برنامهریزی اقلیمی تصریح کرد: در بسیاری از اقدامات انجامشده در استان، چنانچه ملاحظات اقلیمی بهدرستی لحاظ میشد، امکان پیشگیری از بروز برخی بحرانهای زیستمحیطی وجود داشت، بهویژه در بخش صنعت؛برخی فعالیتها منجر به آلودگی هوا و تشدید مشکلات زیستمحیطی شدهاند که این موضوع، ضرورت انجام پژوهشهای دقیق، نظاممند و مبتنی بر داده را بیش از پیش آشکار میسازد.
رئیس شورای پژوهشی اتاق یزد تأکید کرد: هدف اصلی ما ارائه راهحلهای عملی و علمی است تا بتوان برای مواجهه با تغییرات اقلیمی، برنامهها و پیشنهادهای اجرایی مشخصی تدوین کرد. وی افزود: تحقق این هدف مستلزم اعتماد به نیروهای متخصص و فعالان علمی است؛ چرا که در صورت اعتماد به دانش و تخصص، بخش قابل توجهی از مسائل قابل حل خواهد بود، هرچند متأسفانه این رویکرد در گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
امیرجلیلی در پایان با تأکید بر ضرورت تصمیمگیری مبتنی بر پژوهش، داده و اطلاعات گفت: فرآیند تصمیمگیری باید شفاف، مسئولیتپذیر و پاسخگو باشد. این رویکرد بیانگر نیاز به بازنگری در چارچوبهای سیاستگذاری و توسعه استانی است تا بتوان از تغییرات اقلیمی نهتنها بهعنوان یک تهدید، بلکه بهعنوان فرصتی اقتصادی و محیطزیستی بهرهبرداری کرد.
چالشهای تولید محصولات کشاورزی و ضرورت اعتماد به پژوهش
مرتضی محمودی، عضو شورای پژوهشی اتاق یزد، با تأکید بر جایگاه مرکز تحقیقات کشاورزی یزد، این مجموعه را یکی از مهمترین مراجع و مراکز تحقیقاتی کشور دانست و اظهار کرد: این مرکز بهواسطه فعالیتهای شاخص و دستاوردهای پژوهشی قابل توجه، نهتنها در سطح ملی، بلکه در منطقه نیز شناختهشده و اثرگذار است.
وی با اشاره به انجام پژوهشهای مؤثر در دهه گذشته در این مرکز افزود: طی سالهای اخیر، تحقیقات ارزشمندی انجام شده که نتایج و پیامدهای مثبتی به همراه داشته است.
محمودی ارتباط اخیر مرکز تحقیقات کشاورزی یزد با اتاق بازرگانی را اتفاقی بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: این تعامل، نویدبخش تحولات مثبت در دو حوزه پژوهش و تجارت استان است. پیوند یکی از مهمترین مراکز تحقیقاتی کشور با بخش تجاری و صادراتی میتواند ظرفیت قابل توجهی برای توسعه صادرات محصولات کشاورزی و ارتقای کیفیت آنها ایجاد کند.
عضو شورای پژوهشی اتاق یزد با اشاره به بحرانهای اخیر در تولید برخی محصولات راهبردی استان، از جمله زردآلو و پسته، تصریح کرد: در مناطق مختلف استان، این محصولات به دلیل شیوع آفات و بیماریهای گیاهی دچار خسارات جدی شده و در مواردی بهطور کامل از بین رفتهاند؛ در حالی که با بهرهگیری بهموقع از پژوهشها و ظرفیتهای علمی موجود، می توان از بروز این خسارات جلوگیری کرد یا دستکم شدت آنها را کاهش داد. وی تأکید کرد: در نتیجه این غفلت، بخش قابل توجهی از سطح زیرکشت محصولات باکیفیت و صادراتمحور از بین رفته است؛ موضوعی که علاوه بر تضعیف اقتصاد منطقه، موجب از دست رفتن فرصتهای ارزشمند صادراتی نیز میشود.
محمودی در پایان بر ضرورت اعتماد به نیروهای متخصص و پژوهشگران تأکید کرد و گفت: اگر تصمیمگیریها بر پایه پژوهش، دادههای علمی و اطلاعات دقیق انجام شود و همزمان مسئولیتپذیری و پاسخگویی شفاف در نظام مدیریتی تقویت شود، بخش عمدهای از چالشهای موجود قابل حل خواهد بود.
تغییر اقلیم و تأثیر آن بر کیفیت آب و دمای محیط در یزد؛ نیاز به پیشبینی و آمادگی
محمد سپهر، دبیرکل اتاق یزد، با اشاره به تداوم روند تغییرات اقلیمی اظهار کرد: همزمان با تشدید این روند، کیفیت منابع آب و میانگین دمای محیط در استان یزد در حال تغییر است. این تحولات نهتنها منابع آب و بخش کشاورزی را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه پیامدهای قابلتوجهی برای سلامت انسان و پایداری سامانههای زیستی به همراه دارد. از اینرو، بررسی دقیق روند تغییرات اقلیمی، پیشبینی شرایط سالهای پیشِ رو و شناسایی سرعت و جهت این تحولات، بیش از پیش اهمیت یافته است.
وی افزود: عبور مؤثر از این شرایط، و حتی بهرهبرداری از فرصتهای ناشی از آن، مستلزم ارائه راهکارهای عملی، علمی و پایدار است. بهبود مدیریت منابع آب، بهکارگیری فناوریهای پایدار، اصلاح الگوی کشت و تقویت سامانههای پیشبینی و پایش اقلیمی از جمله اقداماتی است که میتواند در این مسیر نقشآفرین باشد.
دبیرکل اتاق یزد با تأکید بر ضرورت آمادگی در سطوح مختلف تصریح کرد: مواجهه هوشمندانه با تغییرات اقلیمی نیازمند آمادگی سیاسی، اداری و جامعهمحور است. در این چارچوب، همکاری منسجم میان تیمهای پژوهشی، نهادهای اجرایی و سیاستگذاران ضروری است تا سیاستهایی تدوین و اجرا شود که ضمن کاهش خسارات، زمینهساز سازگاری مؤثر با تغییرات اقلیمی باشد.
ملاحظات اقلیمی و منابعی در برنامهریزی بخش کشاورزی
محمدرضا وظیفهشناس، پژوهشگر و معاون مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی با اشاره به وضعیت کنونی بخش کشاورزی اظهار کرد: موضوع تغییر اقلیم در کشاورزی، مسئلهای جامع، پیچیده و چندبعدی است. اگرچه این بخش در حال حاضر از جایگاه نسبتاً مناسبی برخوردار است، اما با مجموعهای از ابرچالشهای اساسی مواجه است.
وی تغییر اقلیم، کمآبی، فرسایش خاک، اجرای نامناسب الگوی تولید، خرد بودن اراضی، ناقص بودن زنجیره ارزش، تداخلات نهادی و کمبود سرمایهگذاری را از مهمترین چالشهای پیشروی بخش کشاورزی برشمرد و افزود: برآیند این عوامل میتواند امنیت غذایی کشور را با تهدیدهای جدی مواجه کند. وظیفهشناس با تأکید بر الزامات قانون برنامه هفتم پیشرفت تصریح کرد: بر اساس این قانون، برای حفظ و ارتقای سلامت و امنیت غذایی، لازم است توجه جدی و هدفمند به این چالشها صورت گیرد. بخش کشاورزی در برنامه هفتم توسعه دارای تعهدات مشخصی است و استان یزد نیز از این الزامات مستثنا نیست.
وی ادامه داد: در سطح ملی، میزان مصرف آب در بخش کشاورزی باید از ۸۵ میلیارد مترمکعب به ۶۵ میلیارد مترمکعب کاهش یابد و در استان یزد نیز این رقم باید از ۸۰۰ میلیون مترمکعب به ۵۰۰ میلیون مترمکعب برسد؛ موضوعی که مستلزم برنامهریزی دقیق و اجرای راهبردهای علمی است. این پژوهشگر حوزه کشاورزی، همچنین با اشاره به نقش سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی گفت: این سازمان در سطح ملی، از سطوح عالی مدیریتی تا اجرا در میدان، مسئولیتهای گستردهای بر عهده دارد و نقش تعیینکنندهای در تحقق اهداف و سیاستهای کلان بخش کشاورزی ایفا میکند.
وظیفهشناس در پایان با اشاره به ظرفیتهای کشاورزی استان یزد بیان کرد: این استان دارای ۶۹ هزار هکتار اراضی با قابلیت کشت است که از این میزان، ۹۳ هزار هکتار به باغات اختصاص دارد و حدود ۷۰ هزار هکتار آن را باغات پسته تشکیل میدهد. همچنین ۳۲ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت محصولات زراعی قرار دارد، و باید با برنامه ریزی دقیق اثرات تغییر اقلیم بر حوزه کشاورزی را دائم رصد و آماده باشیم.
کشاورزی یزد؛ الزامات سازگاری با تغییر اقلیم از مسیر بهرهوری
محمدمهدی شطرنجی، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی استان یزد، در این نشست با بیان اینکه ادامه روند فعلی در بخش کشاورزی با شرایط اقلیمی جدید سخت و دشوار خواهد بود، اظهار داشت: همانگونه که در برنامهها پیشبینی شده است، باید به سمت تغییر در الگوی کشت و تمرکز بر افزایش بهرهوری حرکت کنیم. وی افزود: با توجه به شرایط فعلی و تغییرات اقلیمی در حال وقوع، لازم است بهجای توسعه سطح زیرکشت، بر افزایش بهرهوری در زمینهای موجود تمرکز شود.
شطرنجی با اشاره به تنشهای شوکی در حوزه کشاورزی بیان کرد: در این زمینه چهار سیستم اصلی وجود دارد که اقلیم یکی از آنها به شمار میرود. وی تأکید کرد: در دو دهه گذشته شاهد افزایش دما بودهایم و این موضوع نیازمند توجه ویژه و اقدامات فوری است. این افزایش دما موجب کاهش تولید محصولات، افزایش مصرف آب و افزایش خطر خشکسالی در مناطق کشاورزی شده است.
وی تصریح کرد: سیستمهای کشاورزی باید با تغییرات اقلیمی سازگار شوند و از فناوریهای پایدار و مدیریت هوشمند منابع آب و خاک استفاده کنند. شطرنجی همچنین خاطرنشان کرد: در صورت افزایش بهرهوری در سطح فعلی، میتوان با کاهش فشار بر منابع طبیعی، تولید کشاورزی را پایدارتر و مقاومتر کرد.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی استان یزد در پایان تأکید کرد: شایسته است پژوهش، آموزش و اجرای راهکارهای علمی محور اصلی اقدامات قرار گیرد تا بتوان از شرایط فعلی عبور کرده و به سمت توسعه پایدار حرکت کرد.