نایبرئیس اتاق ایران در سخنرانی خود در دانشگاه صنعتی تبریز (سهند) با اشاره به رقابت جهانی بر سر لیتیوم، مس و عناصر نادر خاکی از مواد معدنی به عنوان ابزار قدرت، مؤلفههایی برای امنیت ملی و پایه رقابتهای ژئوپلیتیکی یاد کرد.
محمدرضا بهرامن نایبرئیس اتاق ایران که ریاست خانه معدن ایران را نیز به عهده دارد با حضور در دانشگاه صنعتی تبریز از زنجیرههای تأمین جهانی و تلاش کشورها برای کاهش وابستگی خود به منابع بیرونی سخن گفت و تأکید کرد: آینده انرژیهای نو، خودروهای برقی، اقتصاد دیجیتال و حتی توسعه هوش مصنوعی، مستقیم به امنیت دسترسی به مواد معدنی گره خورده است.
او با اشاره به تنشهای منطقهای و جهانی تصریح کرد: در بسیاری از منازعات امروز، رقابت بر سر منابع معدنی و مسیرهای دسترسی به آنها نقش پنهان اما تعیینکننده دارد. تجربه اختلال در زنجیرههای تأمین طی سالهای اخیر نشان داد که کشورها بدون دسترسی پایدار به مواد اولیه، در بزنگاههای تاریخی زمینگیر میشوند.
بهرامن با تأکید بر موقعیت ژئوپلیتیکی ایران گفت: برای کشوری مانند ایران که در منطقهای پرتنش قرار دارد، سیاستگذاری معدنی باید با نگاه تابآوری طراحی شود؛ از تنوعبخشی به سبد مواد اولیه و توسعه فرآوری داخلی گرفته تا کاهش خامفروشی و تقویت فناوری بومی.
رئیس خانه معدن ایران با اشاره به جایگاه کشور در حوزه ذخایر معدنی تأکید کرد: ایران از نظر پتانسیل معدنی، کشور فقیری نیست؛ اما تبدیل این ظرفیت بالقوه به قدرت بالفعل، بدون دانش، فناوری و حکمرانی علمی ممکن نیست.
او سه ضلع اصلی موفقیت کشورهای معدنی پیشرو را چنین برشمرد: سرمایهگذاری پایدار در آموزش و پژوهش کاربردی، پیوند ساختاریافته دانشگاه و صنعت، و سیاستگذاری مبتنی بر داده و تحلیل. به گفته بهرامن، بدون این سه مؤلفه، معدن به فعالیتی پرهزینه با بازده محدود تبدیل میشود؛ اما با تحقق آنها، معدن میتواند موتور رشد صنعتی، اشتغال پایدار و صادرات ارزشافزا باشد.
دانشگاه باید موتور راهبردسازی معدن شود
بهرامن با تأکید بر نقش دانشگاهها گفت: دانشگاه امروز فقط محل آموزش نیست؛ باید به موتور راهبردسازی معدن کشور تبدیل شود. دانشگاه باید برای سیاستگذار تحلیل تولید کند، برای صنعت راهحل عملی بسازد و مهندسانی تربیت کند که تصمیمهای فنی آنها به اقتصاد، محیط زیست، ایمنی و امنیت زنجیره تأمین گره خورده باشد.
نایبرئیس اتاق ایران مهندسی معدن آینده را تلفیقی از زمینشناسی، دادهکاوی، اقتصاد معدن، محیط زیست و حکمرانی منابع دانست و تصریح کرد: باید از آموزش محفوظات عبور کنیم و به تربیت تصمیمسازان فنی برسیم. در واقع دانشگاه هزینه نیست؛ شریک راهبردی توسعه معدن است. پروژههای مشترک مسئلهمحور، آزمایشگاههای مشترک، هدایت پایاننامهها به چالشهای واقعی معادن و حضور اساتید در پروژههای صنعتی، مسیر افزایش بهرهوری و کاهش ریسک سرمایهگذاری است.
رئیس خانه معدن ایران در بخش دیگری از سخنان خود گفت: تصمیمهای مقطعی و واکنشی در معدن کارآمد نیست. سیاستگذاری باید دادهمحور باشد؛ از دادههای زمینشناسی و بهرهبرداری گرفته تا محیط زیست و بازار. اتاقهای فکر مشترک میان دانشگاه، صنعت و دولت میتواند سیاستهای پایدار و قابل اجرا تولید کند.
او در نهایت پیشنهادهایی عملی برای بهبود پیوند دانشگاه، صنعت و سیاستگذاری ارائه داد:
• ایجاد شبکه ملی پروژههای مشترک دانشگاه–صنعت معدن
• تعریف پایاننامههای مسئلهمحور با حمایت مالی صنعت
• راهاندازی مراکز نوآوری معدنی در قطبهای دانشگاهی
• تشکیل اتاقهای فکر سیاستگذاری معدنی با حضور اساتید، مدیران صنعتی و نهادهای حاکمیتی
• طراحی مشوقهای مالیاتی برای شرکتهای سرمایهگذار در پژوهش کاربردی
بهرامن دانشگاه صنعتی تبریز (سهند) را واجد ظرفیت تبدیلشدن به گره راهبردی شمالغرب کشور در شبکه ملی معدن دانست و گفت: این دانشگاه میتواند مرکز تحلیل سیاستهای معدنی، تربیت مدیران نسل جدید معدن و حلقه اتصال صنعت منطقه با حکمرانی ملی منابع طبیعی باشد. اگر بخواهیم معدن ایران به قدرت بالفعل ملی تبدیل شود، باید همزمان دانش مسئلهمحور، صنعت نوآور و سیاستگذاری هوشمند بسازیم. آینده معدن ایران نه فقط در دل زمین، بلکه در کیفیت رابطه میان دانشگاه و صنعت رقم میخورد.