محمدرضا توکلیزاده، رییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی در گفتگو با اتاق ایران آنلاین، مرزهای شرقی کشور را ستونهای پایداری تجارت در بزنگاه جنگ دانست و به تشریح وضعیت تجارت در مرزهای شرقی کشور در شرایط جنگی پرداخت و گفت: در شرایطی که کشور با وضعیت جنگی و پیامدهای متعدد آن در عرصههای مختلف مواجه است، بیش از هر زمان دیگری ضرورت بازخوانی مفهوم «پایداری» در سیاستگذاری اقتصادی و کنش فعالان این حوزه آشکار میشود.
توکلیزاده افزود: تجربههای تاریخی، چه در سطح ملی و چه در مقیاس جهانی، بهروشنی نشان دادهاند اقتصادهایی که در بزنگاه بحران توانستهاند پیوستگی جریان تجارت و همکاریهای اقتصادی خود را حفظ کنند، نهتنها از شدت تکانههای کوتاهمدت کاستهاند، بلکه پس از عبور از بحران نیز با مزیتهای رقابتی برجستهتری وارد میدان شدهاند. در چنین فضایی، ارتقای انعطافپذیری در الگوی عملکردی در کنار تمرکز بر مزیتهای منطقهای و فعالسازی ظرفیتهای جغرافیایی کشور بهمنظور مدیریت بحران و تضمین پایداری در تامین و توزیع کالا و حتی تداوم جریان تجارت، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
او با بیان اینکه در شرایط جنگی، یکی از مهمترین مولفههای تابآوری اقتصادی، «انعطافپذیری شبکههای تجاری» و «تنوعبخشی به مسیرها و شرکای تجاری» است؛ خاطرنشان کرد: در این میان، مرزهای شرقی کشور، بهویژه در استان خراسان رضوی، به پشتوانه زیرساختهای موجود و پیوندهای دیرینه با بازارهای همجوار، ظرفیتهایی کمنظیر برای حفظ و حتی تقویت جریان تجارت فراهم آوردهاند.
رییس اتاق مشهد از تداوم فعالیت گذرگاههای مرزی، پویایی مبادلات با همسایگان شرقی و بهرهگیری از این مسیرها برای دسترسی به بازارهای آسیای میانه خبر داد و گفت: منطقه شرق میتواند به ظرفیتی برای تقویت تابآوری اقتصادی کشور تبدیل شود.
مزیت دیگر این منطقه، همجواری با کشورهایی است که در حوزههای مختلف، از روابطی مثبت و تعاملمحور با ایران برخوردار هستند. در میان شرکای شرقی، افغانستان همچنان جایگاه ویژهای در سبد صادراتی ایران دارد. علیرغم تحولات سیاسی و امنیتی سالهای اخیر، این کشور بهواسطه ساختار اقتصادی وابسته به واردات و نیز پیوندهای عمیق اجتماعی و فرهنگی با ایران، همچنان مقصدی مهم برای کالاهای ایرانی محسوب میشود.
توکلیزاده بر اهمیت حفظ کانالهای ارتباطی اقتصادی و نقشآفرینی موثر بخش خصوصی در صیانت از پیوندها با کشورهای همسایه تاکید کرد و گفت: در سوی دیگر، پاکستان با جمعیتی گسترده و اقتصادی در حال رشد، افقهای قابل توجهی برای توسعه روابط تجاری با ایران پیشرو دارد. هرچند سطح کنونی مبادلات با ظرفیتهای بالقوه فاصله دارد، اما در شرایط فعلی، فعال نگهداشتن مسیرهای تجاری و رفع موانع مرزی میتواند زمینهساز تعمیق این روابط در آینده باشد.
رییس اتاق مشهد افزود: مرزهای مشترک در شرق کشور، در صورت تقویت زیرساختها و اصلاح رویههای اجرایی، قادر خواهند بود به کانونهای جدیدی برای همکاریهای اقتصادی بدل شوند.
او ادامه داد: ترکمنستان نیز بهعنوان حلقه اتصال ایران به آسیای مرکزی، از جایگاهی راهبردی در این منظومه برخوردار است. ظرفیتهای ترانزیتی این کشور و امکان بهرهگیری از مسیرهای مشترک برای دسترسی به بازارهای فراتر، اهمیت تعاملات اقتصادی با آن را دوچندان کرده است. باید توجه داشت، در شرایطی که برخی کریدورهای بینالمللی با محدودیت مواجه شدهاند، تقویت همکاریهای دوجانبه و چندجانبه با ترکمنستان میتواند به حفظ پویایی شبکه تجارت منطقهای کمک کند.
رییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، درک صحیح از مفهوم «تابآوری اقتصادی» را دارای اهمیتی بنیادین دانست و گفت: تابآوری به معنای مقاومت منفعلانه در برابر بحران نیست، بلکه بیانگر توانایی سازگاری فعال، بازآرایی ظرفیتها و تداوم کارکردهای اقتصادی در بستر شرایط متغیر است. چنین اقتصادی نه در انزوا، بلکه در تعامل هوشمندانه با محیط پیرامونی تعریف میشود.
محمدرضا توکلیزاده در پایان گفت: پایداری تجارت با همسایگان مستلزم تمرکز هدفمند بر ظرفیتهای موجود، تقویت زیرساختهای لجستیکی، ارتقای کارایی گمرکات، توسعه شبکههای حملونقل و در عین حال، کاهش بروکراسیهای زائد و تسهیل فرآیندهای تجاری است؛ ضرورتهایی که تحقق آنها، باید بهصورت جدی در دستور کار متولیان امر و تصمیمسازان این حوزه قرار بگیرند.