مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب در این گزارش نوشت: در ماه ژانویه سال 202۶ قیمت جهانی ذرت به دلیل عرضه قابلتوجه محصول و با وجود محدودیتهای حملونقل و بروز اخلال در حملونقل دریایی در برخی از مبادی صادراتی تقریباً ثابت باقی مانده است.
بر اساس گزارش مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران به نقل از بولتن قیمت مواد غذایی فائو در ماه فوریه، روند تغییرات قیمت گندم در ژانویه 202۶ را روندی غیریکنواخت گزارش نموده و این موضوع را ناشی از عوامل اثرگذار مختلف از جمله خطر سرمازدگی، تغییرات نرخ ارز، و اثر تعدیلکننده برداشت محصول در نیمکره جنوبی دانسته است.
بر اساس این گزارش، قیمت جهانی برنج در بازه زمانی مورد مطالعه، به دلیل افزایش تقاضا بهویژه برای واریتههای معطر افزایش یافته است.
در بازارهایی که روند قیمت در آنها توسط فائو مورد بررسی قرارگرفته است، قیمت غلات دانه درشت در غرب آفریقا به دلیل وجود روندهای فصلی در دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ روندی کاهشی را به ثبت رسانده است. قیمت ذرت نیز در بسیاری از کشورهای آمریکای مرکزی و کشورهای منطقه جنوب آفریقا به دلیل عرضه فصلی قابلتوجه و کافی محصول تا حدودی کاهش یافته درحالیکه در منطقه آمریکای جنوبی روند تغییرات قیمت ذرت غیریکنواخت بوده است.
قیمت گندم و آرد در بخش قابلتوجهی از منطقه آمریکای جنوبی، اروپای شرقی، قفقاز و آسیای مرکزی به دلیل عرضه کافی محصول ثابت بوده یا روندی کاهشی را به ثبت رسانده است. در مقابل قیمت گندم در کشور پاکستان به دلیل همزمان شدن فشار فصلی تقاضا با بروز اختلال در عرضه ناشی از سیل و رانش زمین در اواخر سال ۲۰۲۵ روندی افزایشی داشته است. قیمت برنج نیز در منطقه آمریکای جنوبی و شرق آسیا شاهد روندی واگرا بوده است.
قیمت غلات دانه درشت در شرق آفریقا افزایشیافته است که بیشترین میزان افزایش ماهیانه قیمت در منطقه سومالی به وقوع پیوسته که این افزایش قیمت ناشی از بروز درگیری نظامی و همچنین نگرانی در خصوص کاهش برداشت محصول بوده است.
در غرب آسیا و در جمهوری اسلامی ایران نیز کاهش ارزش پول ملی منجر به افزایش قیمت غلات و ثبت رکورد جدید قیمتی شده است. قیمت دانههای روغنی و کنجاله در ماه ژانویه تقریباً ثابت بوده درحالیکه قیمت روغن نباتی روندی افزایشی را به ثبت رسانده است.
اثرپذیری قیمت گندم و ذرت از متغیرهای حملونقل، آبوهوا و تغییرات نرخ ارز و افزایش قیمت برنج در ماه ژانویه 202۶ (1۱ دی تا ۱۱ بهمن)
قیمت جهانی ذرت در ماه ژانویه سال 202۶ با وجود بروز چالشهای حملونقل که در برخی از بازارها اثرگذار بوده است، به دلیل عرضه قابلتوجه و دسترسی به محصول بهطور نسبی ثابت باقیمانده است. در ایالات متحده آمریکا قیمت محصول به دلیل بازنگری چشمانداز تولید و در نظر گرفتن روند افزایش تولید در سال ۲۰۲۵ در ابتدا اندکی کاهش یافت اما در ادامه به دلیل روند باثبات تقاضا، و بروز سرمای زمستان که منجر به بروز اختلال در مسیرهای آبی داخلی شده، مجدداً افزایش یافته است.
در نهایت، قیمت ذرت در مقیاس ماهیانه ۰.۶۵ درصد افزایش یافته است. بهطور مشابه محدودیت حملونقل داخلی در کشور اوکراین باعث شده قیمت محصول ذرت در این کشور نسبت به ماه دسامبر سال ۲۰۲۵، ۱.۵ درصد افزایش یابد. بهطور همزمان، روند کند تجارت در کشور آرژانتین حتی با وجود نگرانی مربوط به شرایط کشت ناشی از شرایط آبوهوایی در ماه ژانویه سال ۲۰۲۶، به میزان ۱.۱ درصد کاهش یافته است.
با وجود عرضه قابلتوجه محصول گندم در سطح جهان، تغییرات قیمت تحت تأثیر عواملی مانند ریسک وقوع سرمازدگی در فصل زمستان سال ۲۰۲۶ به دلیل برودت هوا و نبود پوشش برفی قابلتوجه در نیمکره شمالی، نوسانات نرخ دلار و به بازار رسیدن محصول برداشتشده در نیمکره جنوبی بوده است. میانگین قیمت پایه گندم ایالات متحده آمریکا به دلیل نگرانی در خصوص بروز شرایط نامساعد آبوهوایی در فصل زمستان ۳.۲ درصد افزایش یافته است.
قیمت گندم در اتحادیه اروپا نیز به دلیل افزایش ارزش یورو در مقابل دلار، از منظر دلاری در حدود ۱.۶ درصد افزایش یافته است. در مقابل قیمت محصول گندم در استرالیا و آرژانتین به دلیل عرضه محصول تازه برداشتشده و پر شدن ذخایر به ترتیب در حدود ۱.۵ و ۰.۸ درصد کاهشیافته است.
میانگین شاخص قیمت برنج فائو در ماه ژانویه سال 202۶ به ۱۰۲.۸ واحد رسیده که نسبت به ماه دسامبر سال ۲۰۲۵، به میزان ۱.۸ درصد افزایش یافته است. قیمت برنج ایندیکا در قاره آسیا در ماه ژانویه روندی غیریکنواخت را به ثبت رسانده است. در کشور هندوستان قیمت برنج به دلیل خرید داخلی برای تأمین ذخیره انبار، تداوم پایدار تقاضای صادراتی و کاهش ارزش روپیه افزایش یافته است. در مقابل در کشور ویتنام به دنبال آغاز فروش محصول به خریداران فیلیپینی و از میان برداشته شدن محدودیت واردات کشور فیلیپین از اول ژانویه برای برنجهای معمولی نتوانسته است اثرات کاهشی عرضه قابلتوجه محصول صادراتی و کاهش تقاضا توسط سایر کشورها را بر روی قیمت خنثی نماید و درنتیجه قیمت برنج در این کشور کاهش یافته است.
در کشور تایلند، با وجود تداوم روند کاهش ارزش بات (واحد پول کشور تایلند) در مقابل دلار آمریکا، کاهش فروش محصول باعث کاهش قیمت برنج شده است. بهطور همزمان، روند کند خریدوفروش غلات دانه درشت باعث ایجاد ثبات نسبی قیمت این محصولات در ایالات متحده آمریکا شده است.
در ماه ژانویه سال 202۶ شاخص قیمت دانههای روغنی تقریباً ثابت باقیمانده و در مقیاس ماهیانه به تنها ۰.۲ واحد افزایش یافته و نسبت به مدت مشابه سال گذشته شاهد افزایش ۴.۷ واحدی بوده است. شاخص قیمت کنجاله دانههای روغنی نیز مقدار اندکی افزایش یافته است بهطوریکه نسبت به ماه گذشته شاهد رشد ۰.۲ واحدی بوده اما نسبت به ماه ژانویه سال ۲۰۲۵، تقریباً ۰.۴ واحد کاهش یافته است.
بهطور همزمان شاخص قیمت روغن نباتی شاهد تداوم روند افزایشی بوده است بهطوریکه نسبت به ماه دسامبر سال ۲۰۲۵، ۳.۴ واحد افزایش یافته و نسبت به مدت مشابه سال گذشته نیز شاهد افزایش ۱۰.۲ واحدی بوده است.
روند باثبات شاخص قیمت دانههای روغنی بهطور عمده ناشی از ثبات قیمت دانه سویا بوده است؛ این در حالی است که قیمت دانه کلزا و آفتابگردان افزایش اندکی را به ثبت رساندهاند. قیمت دانه سویا در ماه ژانویه در یک دامنه کوچک در حال نوسان بوده است. از سوی دیگر، چشمانداز افزایش قابلتوجه عرضه محصول و انتظار ثبت رکورد برداشت در کشور برزیل به دلیل وجود شرایط آبوهوایی مساعد فشار ثابتی را بر قیمت محصول در این بخش از بازار دانههای روغنی وارد نموده است.
از سوی دیگر، ایجاد خوشبینی در خصوص تقاضای وارداتی کشور چین برای محصول سویای تولیدشده ایالات متحده آمریکا در کنار چشمانداز نامناسب تولید در کشور آرژانتین به دلیل بروز شرایط آبوهوایی خشک در برخی از مناطق اصلی تولیدکننده منجر به افزایش اندک قیمت سویا شده است. در مقابل، قیمت دانه کلزا به دلیل افزایش انتظارات در خصوص صادرات محصول کشور کانادا و از سوی دیگر وجود انتظارات در خصوص کاهش محدودیت تجاری کشور چین شاهد روند افزایشی بوده است.
در نهایت، قیمت دانه آفتابگردان به دلیل تداوم محدودیت دسترسی به محصول در منطقه دریای سیاه افزایش یافته است. هر چند این افزایش قیمت به دلیل چشمانداز تولید و صادرات قابلتوجه از افزایش بیشتر قیمت دانه آفتابگردان جلوگیری نموده است.
شاخص قیمت کنجاله دانههای روغنی در ماه ژانویه اندکی افزایش یافته است که این افزایش ناشی از افزایش قیمت کنجاله کلزا بوده است؛ درحالیکه کاهش قیمت کنجاله سویا تا حدودی روند افزایشی شاخص قیمت را خنثی نموده است. کاهش قیمت کنجاله کلزا به دلیل بهبود چشمانداز صادرات محصول کشور کانادا و همچنین اعلام کشور چین در خصوص کاهش تعرفه واردات محصول کلزا از این کشور بوده است. در مقابل، قیمت کنجاله سویا به دلیل وجود چشمانداز افزایش عرضه ناشی از روند پایدار استحصال روغن سویا بهویژه در کشورهای برزیل و ایالات متحده آمریکا کاهش یافته است.
افزایش شاخص قیمت روغن نباتی در سطح جهان ناشی از افزایش قیمت جهانی روغن پالم، سویا و دانه آفتابگردان بوده است بهطوریکه حتی کاهش قیمت روغن کلزا نیز نتوانسته است اثرات افزایش قیمت سایر روغنهای نباتی را خنثی نماید. قیمت روغن پالم به دلیل کند شدن فصلی روند تولید در جنوب شرق آسیا و افزایش تقاضا وارداتی به دلیل بروز رقابت قیمتی برای دومین ماه متوالی افزایش یافته است. بهطور همزمان قیمت روغن سویا به دلیل محدودیت دسترسی به محصول صادراتی در منطقه آمریکای جنوبی و چشمانداز افزایش تقاضا برای تولید سوخت زیستی در ایالاتمتحده آمریکا افزایش یافته است.
روغن آفتابگردان نیز پس از اینکه در دو ماه پایانی سال ۲۰۲۵ شاهد روند کاهشی بوده به دلیل محدودیت عرضه در منطقه دریای سیاه که فروش محصول توسط کشاورزان بسیار محدود بوده در ماه ابتدایی سال ۲۰۲۶ تا حدودی افزایش یافته است. در مقابل قیمت روغن کلزا به دلیل افزایش دسترسی در قاره اروپا و از سوی دیگر افزایش میزان واردات محصول تا حدودی کاهش یافته است.
فایل ترجمه شده گزارش ماهیانه پایش و تحلیل قیمت مواد غذایی (فوریه 202۶) به همراه نمودارها از اینجا قابل دریافت است.