اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و زیرساختارهای آن در سال 1404 در راستای ایفای مأموریتهای خود به عنوان صدای رسای بخش خصوصی رویکردی مبتنی بر عملگرایی و نوآوری را پیش روی خود قرار داد تا بر اساس آن نقش خود در نظام حکمرانی کشور را به مثابه نهاد حل مسئله ایفا کند.
هر چند اتاق ایران، اتاقهای استانی، اتاقهای مشترک، تشکلهای اقتصادی و کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران در روزهای پایانی سال به منظور حفظ پایداری جریان، تجارت، تولید و اشتغال، همسو با سیاستهای کلان کشور، اولویتهای شرایط اضطرار را پیگیری کردند، در طول سال 1404 موارد ریشهای برای تسهیل تولید، تجارت و محیط کسبوکار را در دستورکار قرار دادند.
از اینرو در پرونده «اتاق ایران؛ نهاد حل مسئله» به تشریح و تبیین فعالیتهای اتاق ایران و زیرساختارهای آن در راستای حل مسئله در سال 1404 میپردازیم.
گزارشی که اکنون پیشرو داریم مربوط به انجمن سازندگان و تأمینکنندگان کالا و خدمات انرژیهای تجدیدپذیر (ساتکا) است.
انجمن ساتکا طی سالهای اخیر مجموعهای از چالشهای اساسی در مسیر توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر بهویژه نیروگاههای خورشیدی را بهصورت منسجم شناسایی و پیگیری کرده است.
حلوفصل مشکلات مربوط به واردات تجهیزات نیروگاههای تجدیدپذیر یکی از این اقدامات بوده است. این مشکلات شامل موانع ثبت سفارش، صفهای طولانی تخصیص ارز، فراهم نبودن ترخیص صددرصدی تجهیزات، محدودیت سهمیه بازرگانی و همچنین عدم امکان انتقال سهمیه بازرگانی متقاضیان دارای پروانه احداث از ساتبا به پیمانکاران و تأمینکنندگان تخصصی بوده که همگی موجب افزایش هزینهها و تأخیر قابلتوجه در اجرای پروژهها شدهاند.
ساتکا این مسائل را از طریق مکاتبات رسمی، برگزاری جلسات متعدد با وزارت صنعت، معدن و تجارت و ساتبا و همچنین ارجاع موضوع به کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی پیگیری کرده است.
محور مهم دیگر فعالیتهای انجمن، پیگیری افزایش نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی و ایجاد سازوکار بهروزرسانی خودکار این نرخ متناسب با تغییرات نرخ ارز بوده است. عدم تطابق نرخهای خرید تضمینی با هزینههای واقعی سرمایهگذاری، نوسانات ارزی و افزایش قیمت تجهیزات، باعث کاهش جذابیت اقتصادی پروژهها و خروج تدریجی سرمایهگذاران از این حوزه شده است. انجمن ساتکا با طرح این موضوع در جلسات کارشناسی و مکاتبات رسمی با ساتبا و وزارت نیرو بر ضرورت اصلاح نرخها و ایجاد یک سازوکار پایدار برای حفظ توجیهپذیری اقتصادی پروژههای خورشیدی تأکید داشته است.
از دیگر موضوعات مورد پیگیری انجمن، ورود مستقیم دولت به واردات تجهیزات و اجرای نیروگاههای تجدیدپذیر و ایجاد رقابت نابرابر با بخش خصوصی بوده است. انجمن ساتکا این مسئله را از طریق مکاتبه با سران قوا، برگزاری جلسات با کمیسیون انرژی و کمیسیون اصل ۹۰ مجلس و انجام نظرسنجی میان اعضای انجمن پیگیری کرده که هدف اصلی انجمن از این اقدام، دفاع از نقش بخش خصوصی، جلوگیری از تضعیف سرمایهگذاری و تأکید بر نقش تنظیمگری دولت بهجای تصدیگری است.
همچنین نبود زیرساختهای کنترلپذیری در فیدرهای برق داخل شهرکهای صنعتی بهعنوان یکی از موانع جدی توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در این بخش مطرح بوده است. در شرایط فعلی، هنگام اعمال مدیریت بار شبکه، برق واحدهای صنعتی دارای نیروگاه تجدیدپذیر بههمراه نیروگاه آنها بهطور همزمان قطع میشود که این موضوع مزیت اقتصادی احداث نیروگاههای خورشیدی را از بین برده و موجب کاهش شدید تمایل صنایع به سرمایهگذاری در این حوزه شده است.
انجمن ساتکا این موضوع را از طریق جلسات تخصصی و مکاتبات رسمی با وزارت نیرو و نهادهای مرتبط پیگیری کرده و بر ضرورت ایجاد زیرساخت کنترلپذیری در تابلو برق صنایع داخل شهرکهای صنعتی کنترلی تأکید کرده است.
شیوه ورود انجمن ساتکا به حل این چالشها مبتنی بر یک رویکرد مرحلهای و نظاممند بوده است. در گام نخست، نظرات و تجربیات اعضا شامل پیمانکاران، تأمینکنندگان و سرمایهگذاران جمعآوری و بهصورت مکتوب مستندسازی شده است. سپس مسائل از طریق جلسات تخصصی و مکاتبات رسمی با دستگاههای اجرایی و نهادهای سیاستگذار مطرح و برای هر حوزه پیشنهادهای اجرایی مشخص ارائه شده است. این پیگیریها در مواردی به ارائه مستندات به مجلس شورای اسلامی و طرح موضوع در کمیسیونهای تخصصی نیز انجامیده است.
در نتیجه این اقدامات، برخی خروجیهای مشخص حاصل شده است. در حوزه واردات تجهیزات، بخشی از مشکلات ثبت سفارش برطرف شده و امکان ترخیص ۱۰۰ درصدی تجهیزات برای واحدهای تولیدی فراهم شده است و پیگیری برای تعمیم این امکان به واحدهای بازرگانی ادامه دارد.
انتقال سهمیه بازرگانی متقاضیان دارای پروانه احداث به پیمانکاران و تأمینکنندگان تخصصی مورد تأیید قرار گرفته و موضوع افزایش سهمیه بازرگانی نیز تأیید اولیه دستگاههای ذیربط از جمله وزارت صمت و ساتبا را دریافت کرده و در مرحله برنامهریزی برای اجرا است.
در حوزه نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی، پیشنهادات انجمن بهصورت رسمی ارائه و مقرر شده است جلساتی در سطح معاونت وزارت نیرو برای بررسی آنها برگزار شود. در سایر محورها نیز پیگیریها همچنان ادامه دارد.
حل این چالشها تأثیر مستقیم بر توسعه اقتصادی، افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی خواهد داشت. برای فعالان اقتصادی، این اصلاحات به معنای کاهش ریسک، افزایش پیشبینیپذیری و بازگشت جذابیت سرمایهگذاری است و برای عموم مردم، توسعه تجدیدپذیرها میتواند به پایداری شبکه برق، کاهش خاموشیها و بهبود کیفیت زندگی منجر شود.
استفاده از ابزارهای نوآورانه برای افزایش درک عمومی از حوزه تجیدیدپذیرها
در حوزه نوآوری، انجمن ساتکا در سال ۱۴۰۴ رویکردی جدید در فرهنگسازی و آموزش اتخاذ کرده است که مبتنی بر برگزاری سمینارهای تخصصی استانی و کشوری بهصورت مستمر و استفاده از ابزارهای هنری، بهویژه تئاتر مفهومی، برای انتقال ساده و ملموس مفاهیم فنی و اقتصادی بوده است. این رویکرد نوآورانه موجب افزایش درک مخاطبان صنعتی و کشاورزی و تسهیل تصمیمگیری آنها برای ورود به حوزه تجدیدپذیرها شده و هماکنون در مرحله اجرا و توسعه مستمر قرار دارد.
گسترش تجدیدپذیرها به بخشهای خانگی و خدماتی را دنبال میکنیم
در افق سال ۱۴۰۵، اولویتهای انجمن ساتکا بر رفع موانع اجرایی و مقرراتی، توسعه آموزشهای کاربردی، گسترش تجدیدپذیرها به بخشهای خانگی و خدماتی، تقویت نقش بخش خصوصی، توسعه تعاملات استانی و استفاده از نوآوریهای غیرتکنولوژیک در فرهنگسازی و تسهیل بازار متمرکز است. این رویکردها در مجموع با هدف ایجاد یک مسیر پایدار، متوازن و امیدآفرین برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشور دنبال خواهد شد.