به همت کمیسیون مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی اتاق ایران، نشستی با عنوان «همپناه» با حضور نمایندگان بخش خصوصی و دولتی برگزار شد. هدف از این نشست رسیدن به مدلی منسجم و یکپارچه برای کمک در همه ابعاد آن به مردم آسیبدیده در جنگ رمضان با محوریت بخش خصوصی بود.
در این جلسه طی جمعبندی که صورت گرفت، چارچوبی از یک اکوسیستم ملی و مردمی ترسیم شد؛ مدلی که در آن بخش خصوصی نقش محور دارد و سایر نهادها از شبکههای نیکوکاری و خیرین تا هلالاحمر، شهرداری، بهزیستی، معاونت جوانان و دولت در کنار آن قرار میگیرند.
محمود اولیایی، رئیس کمیسیون مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی اتاق ایران، در ابتدای این نشست با توجه به تجربه جنگ رمضان از لحظهای سخن گفت که امنیت خانه، ناگهان فرومیریزد و انسان با واقعیتی بیواسطه و خشن مواجه میشود.
او در ادامه از تصمیمی که از دل تجربه جنگ با عنوان تبدیل خشم به کمک برمیآید و دعوت بابت همراهی مردم و تبدیل شدن به پناهی برای آنها صحبت کرد و پیشنهاد داد: اتاق ایران، با همراهی نهادهای نیکوکاری و سازمانهای مردمنهاد، مسیر مداخلات اجتماعی کوچک اما هدفمند را هموار کند؛ اقداماتی که شاید در مقیاس محدود تعریف شوند؛ اما میتوانند در عمق جامعه اثر بگذارند.
در ادامه، نازیلا حقیقتی، مشاور مسئولیت اجتماعی اتاق ایران با اشاره به تجربه جنگ تحمیلی دوم گفت: در آن مقطع، سرمایه اجتماعی بهطور گسترده در اختیار دولت و حاکمیت قرار داشت، هرچند که استفاده بهینهای از آن نشد. به باور او، اکنون در نقطهای ایستادهایم که باید از تمام سرمایهها و امکانات خود بهترین استفاده را کنیم.
او «همپناه» را نه یک پروژه، بلکه یک پلتفرم مردمی توصیف کرد؛ بستری برای شکلگیری یک اکوسیستم ملی با هدف بازسازی روانی، اجتماعی و حتی نهادی جوامع آسیبدیده. پلتفرمی مبتنی بر مشارکت داوطلبانه و حکمرانی دادهمحور که در آن هر فرد مایل به کمک میتواند ثبتنام کند و در یک سازوکار منسجم بهکار گرفته شود.
حقیقتی تأکید کرد: بسیاری از مردم در جریان جنگ با آسیبهای روانی عمیقی مواجه شدهاند و اکنون زمان آن است که با همفکری و همافزایی، راهی برای مداخلهای مؤثر پیدا شود؛ راهی که از ظرفیت مردم، خیرین، دولت و نهادها بهطور همزمان بهره ببرد.
شهابالدین طباطبایی، عضو شورای اطلاعرسانی دولت، نیز تصویری بر پایه آمار از حال جامعه ارائه و این وضعیت را فراخوانی برای کنش دانست و افزود: امروز باید برای خدمت بیشتر، رقابت کنیم.
او با اشاره به دادههای پیمایشی از رضایت مردم از خدمات دولت گفت و آن را ظرفیتی دانست که اگر به موقع استفاده نشود ممکن است به ضد خود تبدیل شود. عضو شورای اطلاعرسانی دولت تأکید کرد: در بزنگاههای بحرانی، دستگاهها میتوانند کارآمدتر شوند، اگر در کنار هم قرار گیرند.
طباطبائی از تجربههایی چون زنجیرههای انسانی و بازسازی سریع زیرساختها یاد کرد و گفت: تاریخ، جنگ را تنها بهعنوان ویرانگری روایت نکرده، در موارد بسیار آن را آفریننده نیز دانسته، آنجا که همکاری پررنگ میشود.
به باور او، جوامعی که در بحران، انسجام خود را حفظ میکنند، مسیر توسعه را هموارتر طی میکنند و در این میان، گفتوگو را بهعنوان یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین ابزارها برای بهبود حال جامعه معرفی کرد.
طباطبایی پیشنهاد کرد: محور پروژه «همپناه» بخش خصوصی و شبکههای نیکوکاری مردمی باشند و دولت و دستگاههای اجرایی تنها تسهیلگری خود را انجام دهند.
در بخش دیگری از این نشست شعبانی، رواندرمانگر بیمارستان روزبه نگاه را به لایههای درونی جامعه برد. او از «سوگ پیچیده» سخن گفت؛ وضعیتی که در آن هیجانات جمعی درهمتنیده و مبهم میشوند و نیازمند مداخلهای دقیق و تخصصی هستند.
او تأکید کرد: هر برنامهای، اگر بر پایه تحلیل و آسیبشناسی واقعی شکل نگیرد، به سطحینگری میانجامد. بنابراین باید با بطن جامعه مواجه شد و نه صرفاً بخشهای قابلدسترس آن.
در ادامه اشراقی نماینده معاونت کار، رفاه و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، از ظرفیتهای شهری برای بازسازی پیوندهای اجتماعی گفت و بر اهمیت فضاهای عمومی و رویدادهایی مانند جشنهای خیابانی تأکید کرد.
به باور او، شهر فقط مجموعهای از زیرساختها نیست، بلکه شبکهای از روابط انسانی است که در بحرانها نیازمندترمیم است.
نصیری، مدیرکل بهزیستی تهران به ظرفیت ۴۰۰ خیریه زیرمجموعه بهزیستی اشاره کرد که میتوانند در این کمپین بهصورت منسجم وارد عمل شوند. همچنین بر ضرورت فعالسازی فضاهای جمعی مانند کنسرتها تأکید کرد و از تداوم خدمات ۲۴ ساعته در حوزه سلامت روان خبر داد.
او همچنین به مدلی توسعهای اشاره کرد که در آن مؤسسات خیریه با ایجاد زیرساختهای تولید انرژی خانگی به درآمدی پایدار دست مییابند.
اکبری رئیس اداره مشارکتهای مردمی هلالاحمر نیز از تجربهای نزدیک با مردم گفت. او تأکید کرد: در این مسیر، بیش از هر چیز، شور و اشتیاق کمک در میان مردم دیده شده است؛ همراهی صادقانه و مبتنی بر اعتماد که در تلاش برای نجات و حمایت از آسیبدیدگان شکل گرفته و سرمایهای ارزشمند برای ادامه مسیر است.
متناسب با آنچه در این نشست مطرح شد، چارچوبی از یک اکوسیستم ملی و مردمی ترسیم شد؛ مدلی که در آن بخش خصوصی نقش محور دارد و سایر نهادها از شبکههای نیکوکاری و خیرین تا هلالاحمر، شهرداری، بهزیستی، معاونت جوانان و دولت در کنار آن قرار میگیرند.
همچنین کارگروهی برای این منظور شکل گرفت تا مداخلات کوچک اما مؤثر را طراحی و اجرا کند؛ از خدمات رواندرمانی و ایجاد میزهای گفتوگو میان مردم و حاکمیت تا بازسازی خانههای آسیبدیده و ترمیم سرمایه اجتماعی. از مشارکت هنرمندان برای زیباسازی و فرهنگسازی تا ایجاد زنجیرههای انسانی و طراحی پلتفرمی داوطلبانه برای هدایت هدفمند کمکها.