اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و زیرساختارهای آن در سال 1404 در راستای ایفای مأموریتهای خود به عنوان صدای رسای بخش خصوصی رویکردی مبتنی بر عملگرایی و نوآوری را پیش روی خود قرار داد تا بر اساس آن نقش خود در نظام حکمرانی کشور را به مثابه نهاد حل مسئله ایفا کند.
هر چند اتاق ایران، اتاقهای استانی، اتاقهای مشترک، تشکلهای اقتصادی و کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران در روزهای پایانی سال به منظور حفظ پایداری جریان، تجارت، تولید و اشتغال، همسو با سیاستهای کلان کشور، اولویتهای شرایط اضطرار را پیگیری کردند، در طول سال 1404 موارد ریشهای برای تسهیل تولید، تجارت و محیط کسبوکار را در دستورکار قرار دادند.
از اینرو در پرونده «اتاق ایران؛ نهاد حل مسئله» به تشریح و تبیین فعالیتهای اتاق ایران و زیرساختارهای آن در راستای حل مسئله در سال 1404 میپردازیم.
گزارشی که اکنون پیشرو داریم مربوط به انجمن شرکتهای حملونقل ریلی و خدمات وابسته است.
این انجمن در طول یک سال گذشته مجموعه اقداماتی را در دستورکار قرار داده تا با پیگیری و حل آنها بتواند در مسیر پیشبرد اهداف تعریف شده در صنعت حملونقل ریلی گامی مؤثر بردارد.
با توجه به افزایش زمان بازگشت سرمایهگذاری در ناوگان ریلی، ماده 12 قانون رفع موانع تولید به عنوان یک مشوق باعث ترغیب شرکتها به منظور جذب سرمایه در این حوزه تلقی شد؛ اما با تعریف خط مبنا 3 درصدی در مصوبه وزارت نفت، یکی از مهمترین شروط پرداخت یارانه ماده 12 برای بخش باری، بهرهمندی از این یارانه تقریباً به حالت تعلیق درآمد.
در واقع باید تصریح کرد با ضعف عملکرد شرکت راهآهن و با کاهش عملکردی تنکیلومتری بار ریلی از 36 میلیارد به 28 میلیارد تنکیلومتر، سرمایهگذاریهای جدید شامل این تسهیلات نمیشود. البته در بخش مسافری با انتقال سال مبنا از 92 به 95 و حذف موضوع افزایش 3 درصدی سالیانه و با حذف سهم واگنهای مستهلک از محاسبات کل، مشکل برطرف شد. از این رو، پیشنویسی جدید، با تأکید ویژه بر حذف رشد 3 درصدی عملکرد ریلی و اصلاح محاسبات خط مبنا و لحاظ کلیه ملاحظات، تنظیم شد. در صورت تأیید این پیشنویس و اصلاح مصوبه وزارت نفت ضمن دریافت 20 همت یارانه عقب افتاده، شاهد بازگشت مجدد سرمایه به صنعت ریلی خواهیم بود.
از طرف دیگر با توجه به قرارگیری ایران در یکی از مهمترین نقاط جغرافیای بینالملل، بهرهگیری از ظرفیت حملونقل ترانزیت هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ سیاسی حائز اهمیت است. به منظور ایجاد مزیت رقابتی و توسعه برند حملونقل ریلی، کاهش هزینه تمام شده برای صاحب کالا یک پارامتر اساسی محسوب میشود. از این رو انجمن با تحریر سیاستهای جدید، با عقد قرارداد با گمرک جمهوری اسلامی، در راستای کاهش نرخ بیمه بن ترانزیت اقدام کرده است.
در ادامه با ابلاغ قانون بیمه به شرکتهای بیمهگر و الزام استفاده تمامی واگنها به استفاده از بیمه شخص ثالث، این انجمن با تفهمیم ارگانهای مرتبط در خصوص اشتباه قانونگذار در تنظیم متن قانون، استفاده از واژه واگن به جای قطار، نسبت به ارائه پیامدهای این موضوع پرداخته است که شامل افزایش زمان بازگشت سرمایه و افزایش قیمت تمام شده حمل بار و از بین رفتن مزیت رقابتی حملونقل ریلی میشود.
حذف تعرفه گذاری دستوری (تعرفه مسافری و باری داخلی و باری بینالمللی) نکته دیگری است که در سال 1404 از طرف این انجمن پیگیری شد.
همانطور که میدانید قیمتگذاری دستوری در حوزه حمل مسافر یکی از معضلات دیرینه شرکتهای مسافری ریلی است. با توجه به پررنگ شدن فعالیت قطارهای 5 ستاره در شبکه ریلی، زیان سربار شرکتها در سایر کلاسهای قطار توسط قطارهای 5 ستاره سرشکن شده است.
معافیت صاحبان بار در حملونقل ریلی از مالیات ارزشافزوده، شرایطی را فراهم کرده که صورتحساب مالکان واگن بار در قراردادهای حمل بار بدون مالیات ارزشافزوده پرداخت میشود. بنابراین این موضوع زیان بالایی به شرکتهای مالک واگن اعمال میکند. با توجه به پیگیریهای انجام شده در نظر است مالیات ارزشافزوده این زنجیره تأمین حذف شده و شرکتهای ریلی بتوانند از صاحبان کالا مالیات دریافت کنند.
حال باید اذعان داشت با توجه به اهمیت بالای هر یک از موضوعات مطرح شده این انجمن با تشکیل کارگروههای تخصصی، موضوعات مربوط به هر کارگروه را در جلسات ماهانه و مکاتبات مکرر در دستورکار قرار داده است. همچنین کارگروه اقتصاد و سرمایهگذاری به عنوان متولی موضوعات مسئول پیگیری و پایش وضعیت هر کدام از موارد است. همچنین به منظور دستیابی حداکثری به اهداف تعیین شده متقاعدسازی و یکپارچه کردن ذهنیت تمامی ذینفعان در خصوص حل مشکلات اقدام شد.
با پیگیریهایی که صورت گرفت، در نهایت نتایج زیر حاصل شد.
الف) اصطلاح ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور
ب) کاهش قیمت تمام شده ترانزیت ریلی (بیمه بن ترانزیت) و امضای قرارداد بیمه بن ترانزیت با گمرک
ج) اصلاح مصوبه الزام به بیمه شخص ثالث ناوگان ریلی غیر موتوری. موافقت مدیران بیمه مرکزی با ریسک بسیار پایین حملونقل ریلی نسبت به سایر روشهای حملونقل و درنتیجه اعمال تخفیفهای حداکثری بر بیمه ناوگان و تغییر قانون بیمه در سالهای آتی
د) حذف تعرفه گذاری دستوری (تعرفه مسافری و باری داخلی و باری بینالمللی)
ه) کاهش قیمت تمام شده حملونقل ریلی (مالیات ارزشافزوده ریلی)
در اینجا لازم به ذکر است که در سال 1404 با توجه به صعودی بودن روند رشد تکنولوژی در دنیا که تمامی زمینههای مختلف از جمله صنعت را تحت تأثیر قرار داده بود، انجمن نیز در این راستا شروع به ارائه پیشنهادات و راهکارهایی برای بهبود کسبوکار به شرکتهای عضو کرد. برای مثال مدیریت و تصمیمگیری بر پایه تحلیل داده به سبکهای نوین و استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی جهت دستهبندی و پیشبینی عددی، ارائه شد. انجمن نیز در گزارشهای اخیر خود از این موارد استفاده کرد تا بتواند ضمن معرفی فناوری و نوآوریهای مختلف، کمکی در بهبود کسبوکار و عملکرد شرکتهای عضو انجام بدهد.
اولویتهای انجمن برای سال 1405
1. افزایش خدمات انجمن به تمامی فعالان صنعت حملونقل ریل از جمله حوزه تعمیر و نگهداری خطوط
2. انتصاب نماینده انجمن در محافل مختلف در خصوص تصمیمگیریهای راهبردی