مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران در چارچوب ماموریتهای راهبردی مبنی بر شناسایی، تحلیل و ارائه راهکارهای مؤثر برای مواجهه با چالشهای کلان بخش کشاورزی، امنیت غذایی و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد برای پشتیبانی از فرآیندهای سیاستگذاری ملی، گزارشی با عنوان «تابآوری غذایی در بستر آتشبس شکننده و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی: تحلیل آثار، وضعیت پیشرو و گزینههای سیاستی برای ایران» تهیه و منتشر کرد.
این گزارش با هدف بررسی آثار و پیامدهای ناشی از تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی، آتشبس و نااطمینانیهای منطقهای و جهانی بر امنیت غذایی کشور و نیز شناسایی مسیرهای سیاستی برای افزایش تابآوری نظام غذایی ایران تهیه شده است.
گزارش سه سطح متمایز از نظر دامنه شرایط جنگی را بررسی کرده و برای مواجهه با هرکدام از آنها پیشنهادهایی را ارائه میدهد.
یافتهها نشان میدهد که کاهش آسیبپذیری و تقویت تابآوری ایران در برابر چنین شوکهایی، نیازمند یک بسته سیاستی چندسطحی و زمانمند در سطوح ملی، محلی، شهری و منطقهای است که عناصر اصلی آن عبارتاند از:
§ در سطح ملی
- بازطراحی کشت و تولید برای کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی پرریسک با توجه به بارندگیهای ماههای اخیر
- استفاده از ظرفیت مراتع با توجه به شرایط مطلوب جهت تامین خوراک دام
- تقویت ذخایر استراتژیک غلات، نهادههای دامی و سوخت
- اصلاح تدریجی نظام یارانه و قیمتگذاری بهگونهای که هم انگیزه تولید و سرمایهگذاری حفظ شود و هم دهکهای آسیبپذیر حمایت هدفمند دریافت کنند
- ارتقای تابآوری زیرساختهای حملونقل محصولات اساسی (بنادر، انبارها، خطوط لوله، شبکه برق) در برابر ریسکهای جنگی و حملات سایبری
- تنوع در مبادی ورودی نهادههای مورد نیاز و واردات از مقاصد مختلف و متنوع
§ در سطح محلی و شهری
- تقویت نقش استانداریها، شهرداریها، شوراهای محلی و نهادهای جامعهمحور در برنامهریزی، ذخیرهسازی و توزیع عادلانه غذا در شرایط بحران (تمرکززدایی)
- توسعه شبکههای محلی تأمین غذا (بازارهای محلی، زنجیرههای کوتاه تأمین، تعاونیهای تولید و توزیع) بهعنوان مکمل سیستمهای ملی
- طراحی پروتکلهای مدیریت بحران غذا در سطح استان و شهر با تاکید بر مناطق حاشیهای و سکونتگاههای کمبرخوردار
§ در سطح منطقهای و بینالمللی
- توسعه و تنوعبخشی به مسیرها و شرکای تجاری در حوزه غذا با تمرکز بر کریدورهای کمریسکتر
- مشارکت فعال در ابتکارات منطقهای برای امنیت غذایی از جمله ایجاد ذخایر مشترک، مبادله پایاپای و توافقهای دوجانبه و چندجانبه حملونقل با کشورهای همسایه و استفاده از ظرفیتهای قومی-محلی
- استفاده هوشمندانه از دیپلماسی و غذا برای کاهش ریسکهای ناشی از تحریمها