اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و زیرساختارهای آن در سال 1404 در راستای ایفای مأموریتهای خود به عنوان صدای رسای بخش خصوصی رویکردی مبتنی بر عملگرایی و نوآوری را پیش روی خود قرار داد تا بر اساس آن نقش خود در نظام حکمرانی کشور را به مثابه نهاد حل مسئله ایفا کند.
هر چند اتاق ایران، اتاقهای استانی، اتاقهای مشترک، تشکلهای اقتصادی و کمیسیونهای تخصصی اتاق ایران در روزهای پایانی سال به منظور حفظ پایداری جریان، تجارت، تولید و اشتغال، همسو با سیاستهای کلان کشور، اولویتهای شرایط اضطرار را پیگیری کردند، در طول سال 1404 موارد ریشهای برای تسهیل تولید، تجارت و محیط کسبوکار را در دستورکار قرار دادند.
از اینرو در پرونده «اتاق ایران؛ نهاد حل مسئله» به تشریح و تبیین فعالیتهای اتاق ایران و زیرساختارهای آن در راستای حل مسئله در سال 1404 میپردازیم.
گزارشی که اکنون پیشرو داریم مربوط به انجمن صنایع لوازم خانگی ایران است.
سال 1404 را برای صنعت لوازم خانگی ایران میتوان سال «مدیریت بقا و بازتنظیم مسیر» توصیف کرد، سالی که تولیدکنندگان در میانه فشارهای مختلف تلاش کردند توازن میان حفظ تیراژ، کنترل هزینه و نگاه به بازارهای صادراتی را برقرار کنند.
بر همین اساس سه مسئله بیش از سایر عوامل بر عملکرد این صنعت سایه انداخت: نوسانات تأمین ارز و مواد اولیه، کاهش قدرت خرید خانوار و محدودیتهای پیشروی صادرات. هر سه متغیر، مستقیما بر تیراژ تولید و حاشیه سود شرکتها اثرگذار بود.
در این سال تولیدکنندگان که بخشی از مواد اولیه خود را وابسته به واردات میدانند، ناچار شدند سرمایه در گردش بیشتری تأمین کنند، از طرفی کاهش قدرت خرید خانوار، تقاضا برای کالاهای بادوام را به تعویق انداخت و رقابت قیمتی را تشدید کرد. در نهایت موانع صادراتی و پیچیدگیهای بازگشت ارز حاصل از صادرات با وجود مزیت نسبی تولید داخل در برخی گروههای کالایی و ظرفیت بازارهای منطقهای، بهرهبرداری کامل از این ظرفیت را محدود کرد.
انجمن صنایع لوازم خانگی ایران در سال 1404 تلاش کرد نقش واسط میان تولیدکنندگان و سیاستگذاران را تقویت کند. تدوین گزارشهای تحلیلی از اثر سیاستهای ارزی بر تولید، برگزاری نشستهای تخصصی با نهادهای تصمیمگیر و ارائه پیشنهادهای اصلاحی در حوزه تجارت خارجی از جمله اقداماتی بود که با هدف افزایش پیشبینیپذیری محیط کسبوکار دنبال شد.
برخی نتایج این پیگیریها به بهبود نسبی در روند ثبت سفارش و شکلگیری سازوکارهای هماهنگی بیشتر میان بخش خصوصی و دستگاههای اجرایی انجامید، هرچند فعالان صنعت معتقدند ثبات پایدار، همچنان مطالبه اصلی تولیدکنندگان است.
در حوزه نوآوری، تمرکز بر ارتقای بهرهوری انرژی و توسعه محصولات هوشمند افزایش یافته است. همکاری با شرکتهای دانشبنیان و داخلیسازی قطعات منتخب، بهویژه در بخشهای حساس، از جمله راهبردهایی است که با هدف کاهش وابستگی ارزی و ارتقای رقابتپذیری دنبال میشود. بخشی از این پروژهها وارد مرحله تجاریسازی شده و بخشی دیگر در فاز تحقیق و توسعه قرار دارد.
در مجموع، صنعت لوازم خانگی ایران سال ۱۴۰۴ را نه با جهش، بلکه با مدیریت ریسک و حفظ ظرفیتهای موجود پشت سر گذاشت، صنعتی که در صورت بهبود محیط سیاستی، میتواند سهم بیشتری در اشتغال صنعتی و صادرات غیرنفتی کشور ایفا کند.
چشمانداز ۱۴۰۵ از نگاه این انجمن، سال تثبیت و حرکت تدریجی به سمت توسعه صادرات هدفمند است مشروط بر آنکه ثبات در سیاستهای ارزی و تجاری تقویت شود. تعمیق ساخت داخل، افزایش بهرهوری خطوط تولید و گسترش حضور در بازارهای منطقهای، سه محور اصلی برنامههای پیشرو خواهد بود.