پنجاه و دومین جلسه هیات نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مشهد، به صورت فوقالعاده و با دستور کار بررسی آخرین تحولات، اقدامات انجام شده و همچنین مسائل و چالشهای پیش روی تامین مواد اولیه، تجهیزات و کالاهای اساسی در بخشهای صنعت، معدن، کشاورزی و تجارت برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، در پنجاه و دومین جلسه هیات نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مشهد، به چالشهای پدیدآمده در حوزه تجارت و حملونقل در ماههای اخیر اشاره گردید. همچنین بر ضرورت تامین نیازهای اساسی کشور و استان از طریق توسعه تعامل با کشورهای همسایه و آسیای میانه و نیز اعزام هیاتهای تخصصی با محوریت استان خراسان رضوی تاکید شد.
اعزام هیات تجاری بدون نگاه تخصصی، اتلاف وقت و منابع است
محمدرضا توکلیزاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، در این نشست با تاکید بر ضرورت نگاهی توسعهمحور و تخصصی در اعزام هیاتهای استان به کشورهای همسایه اظهار کرد: در مسیر اعزام هیاتهای اقتصادی به کشورهای آسیای میانه و همسایگان شرقی و غربی ایران، میبایست افرادی به عنوان اعضای اصلی این هیاتها انتخاب شوند که نخست، ارتباط تجاری مستقیم و مستمر با کشور مقصد داشته باشند و دوم، از نگاه راهبردی و توسعهمحور نسبت به گشایش افقهای نوین تجاری برخوردار باشند.
وی خاطرنشان کرد: صِرف اعزام هیات بدون در نظر گرفتن تخصص و تجربه فعالان مرتبط، نه تنها دستاورد مطلوبی به همراه نخواهد داشت، بلکه ممکن است موجب اتلاف وقت و منابع نیز گردد.
رئیس اتاق خراسان رضوی گفت: با توجه به کمبودهایی که در تامین برخی اقلام و کالاهای ضروری در داخل کشور احساس میشود، تصمیمات راهبردی برای اعزام گروههای تخصصی با اهداف مشخص و ترکیب اعضای هدفمند به کشورهای آسیای میانه، افغانستان و پاکستان اتخاذ شده است. در این راستا، مأموریت هر یک از این گروهها باید با دقت فراوان تعریف و ترسیم شود تا از هرگونه اقدام سلیقهای یا بدون پشتوانه مطالعاتی جلوگیری به عمل آید.
ثبت سفارش و سهمیه ارزی به چالش تجاری تبدیل شده است
در بخش دیگری از این نشست، محمدعلی چمنیان، نایب رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی، به تشریح برخی چالشهای فراروی فعالان اقتصادی پرداخت و اظهار کرد: امروز موضوع ثبت سفارشها، عملکرد سامانه جامع تجارت و همچنین سهمیهبندی ارزی شرکتها برای واردات، به یک معضل جدی و فراگیر تبدیل شده است. حتی فرآیند واردات در مقابل صادرات خود شرکتها نیز با موانع متعددی روبهرو گردیده و مسیر تجارت با اختلالاتی همراه شده است. بنابراین، ضرورت دارد پیش از آنکه این مسائل به بحران بدل شود، بررسی ویژه و کارشناسیای صورت پذیرد تا از تداوم و تشدید آن جلوگیری به عمل آید.
ضرورت برنامهریزی زمانی و استفاده از ظرفیت اتاقهای مشترک در اعزام هیات
احمد اثنیعشری، نایب رئیس اتاق خراسان رضوی نیز، بر ضرورت تعیین زمانی مشخص برای حضور هیاتهای استان در کشورهای مدنظر تاکید کرد و گفت: استفاده از ظرفیت اتاقهای مشترک بازرگانی و اطلاعات ارزشمند آنها برای هیاتهای اعزامی ضروری است تا فعالان اقتصادی با اطلاعاتی کامل و دانش لازم، به مذاکرات تجاری با کشورهای هدف بپردازند.
انسداد تنگه هرمز، حمل دریایی را به صفر رساند
محمود امتی، عضو هیات رئیسه اتاق مشهد نیز با اشاره به چالشهای ماههای اخیر اقتصاد و به ویژه حوزه حملونقل کشور گفت: انسداد مسیرهای حمل دریایی، شرایط کاملاً جدیدی را بر اقتصاد کشور تحمیل کرده است و این وضعیت، ضرورت بحث و تبادل نظر عمیق در این باره را ایجاب مینماید. مشکل تامین ارز نیز به دلیل آسیبهای وارد شده به صنایع پتروشیمی و اختلال در صادرات آنها، به یکی از مسائل کلیدی تبدیل شده است. در کنار آن، صنایع فولادی نیز متحمل خسارات قابل توجهی شدهاند. اکنون باید اندیشید که چه راهکارهایی برای کاهش آسیبهای ناشی از این رویدادها وجود دارد.
امتی با ارائه تصویری روشن از ابعاد این بحران افزود: به طور میانگین، روزانه ۱۳۰ فروند کشتی از تنگه هرمز عبور میکرد؛ اما امروز این رقم به صفر کاهش یافته است. هرچند احتمالاً در حوزه انرژی و با هماهنگی برخی کشورها بتوان جابهجایی بار را ادامه داد؛ اما ناگفته نماند که این منطقه، تامینکننده بخش بزرگی از نیازهای غذایی جهان است و هماکنون شاهد کاهش محسوس رشد اقتصادی در سطح بینالمللی هستیم.
وی با اشاره به وضعیت ترانزیت کشور خاطرنشان کرد: فعالیت شرکتها در حوزه ترانزیت به شدت کاهش یافته و عملاً بار ترانزیتی چندانی از مسیر دریا نداریم. در حال حاضر، ترانزیت دریایی تنها از مسیر چابهار و بندر ماهشهر صورت میگیرد.
عضو هیات رئیسه اتاق مشهد در ادامه به برخی مسیرهای جایگزین برای بنادر جنوبی اشاره و در عین حال تاکید کرد: حمل کالا از برخی کریدورهای پیشنهادی به دلیل افزایش سرسامآور هزینهها، هنوز عملیاتی نشده است.
امتی در ادامه به چالشهای حمل از مسیر پاکستان نیز پرداخت و گفت: محدودیتهای گمرکی و هزینههای بالای حمل بار از مسیر کراچی به تفتان و میرجاوه، همواره چالشآفرین بوده است. از سوی دیگر، پایانههای مرزی ایران در همسایگی پاکستان نیز از ظرفیت کافی برای پاسخگویی به حجم مطلوب مبادلات برخوردار نیستند.
حل مشکلات پروازی با ترکمنستان در دستور پیگیری قرار دارد
محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق خراسان رضوی نیز در ادامه، به وضعیت تعاملات تجاری با کشورهای آسیای میانه پرداخت و اظهار کرد: در حال حاضر، مشکلاتی در حوزه پرواز با کشور ترکمنستان وجود دارد که خوشبختانه پیگیری برای حل این معضل در دستور کار قرار گرفته است. همچنین، مراودات و تعاملات شرکتهای ایرانی با کشورهای آسیای میانه همچنان در جریان است و امید میرود با رفع موانع موجود، این روند تسریع گردد.
تاکید بر حضور فعالان اقتصادی دارای مراوده با کشورها در هیاتها
حسین محمدیان، رئیس کمیسیون توسعه تجارت اتاق مشهد اظهار کرد: پیشنهاد میشود افرادی که هماکنون با کشورهای مدنظر مراوده و تجارت دارند، به ویژه در حوزه واردات از آن کشورها، در هیاتهای اعزامی استان حضور یابند.
علی کبیر، دبیرکل اتاق مشهد نیز گفت: افرادی برای حضور در هیاتهای اعزامی مشخص شدهاند که هماکنون با کشورهای هدف تجارت میکنند. همچنین تعدادی از اعضای هیات نمایندگان اتاق مشهد نیز در این هیاتها حضور خواهند داشت.
روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق مشهد نیز اظهار کرد: بهتر است افراد شاخص و به ویژه اعضای هیات نمایندگان اتاق یا روسای کمیسیونها در این مأموریتها حضور داشته باشند.
ضرورت ارتباط صنعت با واردکنندگان
حسین محمودی خراسانی، عضو هیات نمایندگان اتاق خراسان رضوی نیز در این جلسه به مشکلات واحدهای صنعتی در تامین مواد اولیه پرداخت و گفت: در شرایط کنونی، ضروری است واحدهای صنعتی با واردکنندگان کالاهای مورد نیاز خود و همچنین با تجار و بازرگانانی که با کشورهای تامینکننده نیازهای ما مراوده دارند، ارتباط لازم را برقرار نمایند تا فرآیند تامین کالا به خوبی انجام شود. به عبارت روشنتر، افرادی باید در هیاتها حضور یابند که منافع ملی را در اولویت اقدامات خود قرار دهند.
وی در ادامه با اشاره به آسیبهای وارد شده به صادرات کشور در پی جنگ اخیر، خاطرنشان کرد: بسیاری از فرصتهای صادراتی از بین رفته است و صادرات کشورمان از حیث نوع کالا، مزیتهای موجود و کشورهای هدف، دستخوش تغییرات اساسی خواهد شد.
محمودی خراسانی یادآور شد: بسیاری از واحدهای صادراتمحور در تامین مواد اولیه دچار مشکل شدهاند و از سوی دیگر، برخی از بازارهای خود را از دست میدهند؛ چرا که مزیت رقابتی ما در گذشته، پایین بودن قیمت کالاهای صادراتی نسبت به برخی کشورها بود که امروز این مزیت را از دست دادهایم.
تاکید بر حضور کارشناس مالی و بانکی
فرهاد سحرخیز، عضو هیات نمایندگان اتاق مشهد، بر ضرورت حضور فردی مسلط به مسائل مالی و بانکی در هیاتهای اعزامی به کشورهای همسایه تاکید کرد و گفت: اگر مسائل مالی، بانکی و نحوه انتقال وجوه مغفول بماند، بخش قابل توجهی از تلاشهای صورتگرفته در این حوزه بینتیجه خواهد ماند.
لزوم حضور متخصصان حمل و نهادههای دامی
سعید بامشکی، رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق خراسان رضوی اظهار کرد: حضور افرادی که در حوزه نهادههای دامی و حملونقل تخصص لازم را دارند، در دل هیاتهای تجاری میتواند بسیار ثمربخش و مثمرثمر باشد.
تشریح ابعاد پیشنهاد اعزام هیات به ۸ کشور همسایه
پیام رشیدی، مدیر امور بینالملل اتاق مشهد نیز در این نشست، به ارائه گزارشی با محوریت دیپلماسی اقتصادی، توسعه تجارت و تامین نیازهای ضروری کشور و استان پرداخت.
وی اظهار کرد: در خصوص کالاهایی که در کوتاهمدت و بلندمدت با چالش تامین مواجه خواهیم شد، گزارشی جامع تهیه و موارد مرتبط احصا گردید. بر این اساس، شش گروه کالایی دستهبندی و جزئیات مربوط به کشورهای تامینکننده این کالاها و لزوم جایگزینی آنها مورد بررسی قرار گرفت.
رشیدی افزود: بر اساس بررسیهای صورتگرفته، هشت کشور به اضافه یک کشور دیگر به عنوان مقاصد مأموریتهای تجاری پیشنهاد میشود که اعزام هیات از استان خراسان رضوی به آنها صورت پذیرد.
ادامه این نشست، به ارائه چندین گزارش تخصصی در حوزههای کشاورزی، معدن، صنعت و صادرات برگزار شد.
گزارش کشاورزی: زنگ خطر وابستگی به واردات
سمیرا سبزواری، مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد، به ارائه گزارشی با موضوع آثار و پیامدهای جنگ تحمیلی سوم بر بخش کشاورزی پرداخت و اظهار کرد: به دنبال جنگ اخیر، افزایش قیمت جهانی اقلام کشاورزی در ماههای آوریل و مارس رخ داده و بیشترین افزایش قیمت در کودهای شیمیایی، جو و پنبه رقم خورده است.
سبزواری با اشاره به اختلال ساختاری و سیستمی ناشی از جنگ در بخش کشاورزی گفت: ایران با چالشهای دوگانهای شامل تورم وارداتی و مشکلات عملیاتی در شبکههای تامین و لجستیک مواجه است.
وی افزود: قیمت جهانی اوره بیش از ۳۸ درصد افزایش یافته و اختلال در بازار جهانی کود، زنگ خطری برای اقتصاد کشور محسوب میشود.
وی تاکید کرد: افزایش وابستگی به واردات محصولات کشاورزی، نیازمند چارهاندیشی برای تعیین مسیرهای جایگزین و کشورهای تامینکننده جدید است. محصولاتی مانند ذرت، کنجاله و سویا قابلیت جایگزینی از کشورهای آسیای میانه به جای امارات را دارند.
فرسودگی ماشینآلات، ریشه تعطیلی معادن
عماد رجحانی، دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد، به ارائه تصویر کلان از بخش معدن استان پرداخت و گفت: بر اساس بررسیها، ۳۷ درصد معادن غیرفعال استان در زمینه ماشینآلات و تجهیزات صنعتی مشکل داشتهاند.
وی فرسودگی ماشینآلات، تامین گاز و گازوئیل، کمبود مواد ناریه و کمبود اسید سولفوریک را از جمله مشکلات واحدهای معدنی برشمرد و افزود: افزایش هزینه تولید و حمل مواد معدنی و کاهش بهرهوری عملیاتی از پیامدهای فرسودگی ماشینآلات است. نبود سیاست صنعتی مشخص و کاربست نابجای سیاست حمایت از تولید داخل ریشه این پدیده میباشد.
غلامرضا نازپرور، رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد نیز در این بخش از جلسه بر اهمیت تامین مواد مورد نیاز این بخش تاکید کرد.
کمبود مواد اولیه استراتژیک
در ادامه، محمدرضا موحد، دبیر کمیسیون صنعت اتاق خراسان رضوی، در گزارش خود از مشکلات بخش صنعت، از کمبود مواد اولیه استراتژیک به عنوان یکی از چالشهای کلیدی تولید داخلی نام برد و گفت: اختلال در زنجیره داخلی، جهش قیمت نهادهها و تخلیه انبارها در بروز این مشکلات اثرگذار است. فرسودگی و کمبود ماشینآلات و تجهیزات نیز از دیگر مشکلات بخش صنعت است.
وی تنوعبخشی به تامینکنندگان، ذخیرهسازی استراتژیک، استفاده از ظرفیتهای داخلی و مدیریت ریسک ارزی و لجستیکی را به عنوان راهکارهای مدیریت این بخش پیشنهاد کرد.
عبدالله یزدانبخش، رئیس کمیسیون صنعت اتاق خراسان رضوی نیز گفت: در واردات فولاد و نیازهای صنعتی استان، ایجاد کنسرسیوم میتواند راهگشا باشد. امروز واحدهای صنعتی با مشکلات بزرگی در زمینه توقف کالا در گمرکات، ترخیص، رفع تعهد ارزی و دریافت تسهیلات مواجه هستند.
کاهش ۲۱ درصدی صادرات در فروردین ماه
سپس الهه سعیدی، دبیر کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق مشهد، به ارائه آمار صادرات کشور و استان پرداخت و گفت: افغانستان، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، پاکستان، امارات، عراق و قرقیزستان کشورهای عمده صادراتی استان هستند. چین، عراق، امارات، ترکیه و افغانستان نیز عمدهترین مقاصد صادراتی کشور در سال گذشته بودهاند.
وی با اشاره به سهم قابل توجه گمرکات استان در صادرات کشور تصریح کرد: محصولات صادراتی استان عمدتا شامل مواد غذایی و کشاورزی، محصولات خام و نیمهخام و کالاهای حجیم است، در حالی که سهم عمده صادرات کشور از محصولات نفتی نشأت میگیرد.
سعیدی، ضعف بستهبندی و برندینگ صادراتی، کمبود مراکز لجستیکی تخصصی و هزینه بالای حملونقل داخلی را از جمله مشکلات این حوزه برشمرد و یادآور شد: طبق اطلاعات واصله از اداره کل صمت و گمرکات استان، در فروردین ماه سال جاری، آمار صادرات استان نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۲۱ درصد کاهش داشته است.