به گزارش روابط عمومی اتاق یزد، محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان با اشاره به تغییرات ساختاری در اقتصاد افغانستان اظهار کرد: این کشور که پیشتر صرفاً مصرفکننده کالاهای وارداتی بود، اکنون در حال تقویت تولید داخلی است. سیاستهایی همچون اعمال تعرفه بر کالاهای مشابه خارجی، کاهش بروکراسی، مقابله با فساد و حمایت از واحدهای تولیدی کوچک و متوسط، از جمله اقدامات مهم دولت کنونی افغانستان است.
وی افزود: این روند موجب شده در افغانستان روزانه واحدهای تولیدی جدیدی شکل بگیرد و ساختار اقتصادی این کشور به سمت خودکفایی نسبی حرکت کند.
سیادت با اشاره به ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک ایران و افغانستان، این موقعیت را یک مزیت راهبردی دانست و چهار مسیر اصلی تجاری میان دو کشور را شامل مرز میلک، ماهیرود، دوغارون و خط ریلی خواف–هرات عنوان کرد. وی تأکید کرد: توسعه این مسیرها و کاهش وابستگی به مسیرهای واسطهای، بهویژه بنادر منطقهای، برای امنیت اقتصادی ایران ضروری است و میتواند جایگاه ایران را در ترانزیت منطقهای تقویت کند.
رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان بخش خدمات فنی و مهندسی را یکی از مهمترین فرصتهای همکاری دو کشور دانست و گفت: افغانستان در حوزه مدیریت صنعتی و کار تیمی با چالشهایی مواجه است و این موضوع فرصتی برای انتقال دانش فنی ایران محسوب میشود.
وی همچنین تأکید کرد که به دلیل وجود نیروی کار ارزان در افغانستان، استفاده از ماشینآلات کاربر و پروژههای اشتغالزا در این کشور مورد استقبال دولت افغانستان قرار دارد. با این حال، نبود مشوقهای صادراتی در ایران باعث شده بخشی از این ظرفیت بالفعل نشود.
سیادت با اشاره به ظرفیت عظیم معدنی افغانستان گفت: ارزش ذخایر معدنی این کشور بین هزار تا سه هزار میلیارد دلار برآورد میشود. با وجود این ظرفیت، الزام به فرآوری داخلی در افغانستان چالشهایی برای سرمایهگذاران خارجی ایجاد کرده است.
وی پیشنهاد داد ایران با استفاده از سازوکارهایی مانند صندوق ضمانت صادرات، در پروژههای معدنی افغانستان نقش فعالتری ایفا کند. همچنین در حوزه کاشی و سرامیک که استان یزد سهم مهمی در تولید آن دارد ایجاد کنسرسیومهای مشترک میتواند زمینهساز حضور پایدار در بازار افغانستان باشد.
وی بخش کشاورزی را یکی از حوزههای مهم همکاری دانست و گفت: اجرای کشت قراردادی و واردات هدفمند محصولات کشاورزی میتواند به تعادل تراز تجاری کمک کند. وی همچنین واردات گوشت تازه از افغانستان را بهصرفهتر از نمونههای دوردست بینالمللی دانست و بر ظرفیت تولید پنبه در افغانستان برای تأمین نیاز صنایع نساجی ایران تأکید کرد.
سیادت در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از برخی موانع داخلی گفت: بخشی از اقتصاد ایران به دلیل بروکراسی، سیاستهای ارزی و تمرکز بر بازار داخلی از رقابت منطقهای عقب مانده است. شرایط فعلی اقتصاد کشور باید به فرصتی برای گذار به اقتصاد رقابتی و منطقهمحور تبدیل شود.
وی با اشاره به حضور فعال کشورهایی مانند ازبکستان در بازار افغانستان هشدار داد: رقبا با ارائه مشوقهای صادراتی و تسهیل ورود تجار افغان در حال تصاحب بازار هستند و ایران نباید از این رقابت عقب بماند.
رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان افزود: ایجاد میز تخصصی افغانستان در اتاق یزد، راهاندازی شعبه اتاق مشترک ایران و افغانستان در یزد، اعزام هیئتهای تجاری به مرز ماهیرود و مناطق همجوار و تقویت همکاری با تجار افغانستانی مقیم ایران می تواند در توسعه تجارت ایران و افغانستان موثر باشد.
صیانت از برند و قراردادهای حرفهای، شرط ماندگاری در بازار افغانستان است
سید امین صیقلزنان، دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان گفت: حضور موفق در بازار افغانستان نیازمند رعایت دقیق الزامات حقوقی، استانداردهای صادراتی و مدیریت هوشمندانه داراییهای معنوی است.در موارد اختلافات قراردادی، بهویژه زمانی که کالا تحویل شده اما تسویه انجام نشده است، راهحل واحدی وجود ندارد و نتیجه به نوع قرارداد، تضامین و توافقات اولیه بستگی دارد. فعالان اقتصادی باید از طریق اتاق یزد و مسیرهای رسمی، موضوعات خود را برای بررسی حقوقی به اتاق مشترک ارجاع دهند.
صیقلزنان با اشاره به سختگیریهای جدید در روند صدور ویزا افزود: فرایند دریافت ویزاهای تجاری، درمانی و گردشگری نسبت به گذشته با نظارت بیشتری انجام میشود و بهترین مسیر، پیگیری از طریق اتاق یزد و نمایندگی وزارت امور خارجه در استان است.
وی یکی از تهدیدهای جدی بازار را کاهش استاندارد برخی کالاهای صادراتی دانست و هشدار داد: صادرات محصولات با کیفیت پایین به سفارش برخی خریداران خارجی، در بلندمدت منجر به آسیب جدی به اعتبار کالای ایرانی خواهد شد.
دبیرکل اتاق مشترک ایران و افغانستان در ادامه با اشاره به ظرفیتهای صادراتی استان یزد گفت: سبد صادراتی این استان در حوزههایی مانند کاشی، سرامیک، کفپوش، شیشه و نساجی، کمتر از سایر صنایع تحت تأثیر محدودیتهای فعلی قرار گرفته و این موضوع یک فرصت مهم برای توسعه بازار در افغانستان محسوب میشود.
صیقلزنان در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت ثبت برند در افغانستان تأکید کرد و گفت: پیش از هرگونه فعالیت تجاری، ثبت برند در اداره مالکیت معنوی افغانستان ضروری است، زیرا در برخی موارد سوءاستفاده از نمایندگیها منجر به محدود شدن دسترسی شرکتهای اصلی به بازار شده است.
وی همچنین درباره ثبت شرکت در افغانستان توضیح داد: حضور مدیران شرکت، سپردهگذاری اولیه و طی مراحل اداری در بانک مرکزی افغانستان از الزامات ثبت شرکت است که معمولاً بین سه هفته تا دو ماه زمان میبرد.
صیقلزنان با تأکید بر اهمیت درج بند داوری در قراردادها اظهار کرد: به دلیل پیچیدگیهای حقوقی در پیگیری دعاوی، توصیه میشود حل اختلافات از طریق داوری انجام شود و اتاق مشترک نیز آمادگی دارد در صورت بررسی پیشینی قراردادها، نقش داور مرضیالطرفین را ایفا کند.
وی با اشاره به برنامه اعزام هیئتهای تجاری گفت: در خردادماه ۱۴۰۵ هیئتی تخصصی در حوزه صنعت و خدمات فنیمهندسی به افغانستان اعزام خواهد شد و همچنین پیشنهاد اعزام هیئت ویژه استان یزد در حوزه ساختمان، کاشی و سرامیک در دستور کار قرار دارد.
کاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدی ظرفیت صادرات ایران به افغانستان در سناریوهای پیشرو
مصطفی حیدری، مسئول طرح و برنامه اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان گفت: در تحلیل آماری ارائهشده در اتاق یزد، تفاوت در نظام کدگذاری کالایی میان ایران و افغانستان باعث ایجاد اختلاف در آمارهای تجاری دو کشور شده است؛ موضوعی که به گفته او در این گزارش تلاش شده با کنار هم قرار دادن هر دو دیدگاه، تصویر دقیقتری از تجارت دو کشور ارائه شود.
حیدری با اشاره به تبعات تنشهای ژئوپلیتیک اخیر بر زنجیره تأمین، گفت: این تحولات دو آسیب جدی به تجارت ایران با افغانستان وارد کرده است؛ نخست، محدودیت در زیرساختهای تولیدی بهویژه در صنایع پتروشیمی و فولاد که بخش مهمی از صادرات استان یزد را تشکیل میدادند، و دوم، اعمال ممنوعیتهای موقت صادراتی که در صورت تداوم، اثرات میانمدت بر بخش خصوصی خواهد داشت.
وی با ارائه یک برآورد آماری افزود: اگر حجم صادرات ایران به افغانستان حدود ۲.۳ میلیارد دلار در نظر گرفته شود، پیشبینی میشود بین ۶۰ تا ۷۰ درصد از این ظرفیت، معادل حدود ۱.۷ میلیارد دلار، در شرایط فعلی قابل تحقق نباشد؛ موضوعی که به گفته او، جایگاه هژمونیک ایران در بازار افغانستان را با چالش جدی مواجه کرده است.
مسئول طرح و برنامه اتاق مشترک همچنین سه عامل اصلی کاهش رقابتپذیری ایران را «هزینههای ناشی از تحریمها تا ۱۵ درصد»، «افزایش هزینههای تولید ناشی از تورم و وابستگی به واردات»، و «رشد ۶۷ درصدی هزینههای حملونقل» عنوان کرد و هشدار داد که واقعیسازی قیمت سوخت میتواند شوک جدیدی به هزینههای لجستیکی وارد کند.
وی با اشاره به شاخص «ارزش هر تن کالای صادراتی» در ابزار رادار تجارت اتاق مشترک افزود: کالاهای صادراتی استان یزد مانند کاشی، سرامیک و مصالح ساختمانی به دلیل ارزش پایین در هر تن، در برابر افزایش هزینه حملونقل بسیار آسیبپذیر هستند و نخستین گروهی خواهند بود که از رقابت بازار حذف میشوند.
حیدری همچنین به تغییرات ژئوترانزیتی منطقه اشاره کرد و گفت: با بسته شدن مسیرهای سنتی و فشارهای ترانزیتی، افغانستان به دنبال مسیرهای جایگزین است و در صورت ورود فعال رقبا، مزیت ترانزیتی ایران با تهدید جدی مواجه خواهد شد.
تحولات افغانستان فرصت مهمی برای حضور فعالتر صادرکنندگان یزدی در بازار این کشور است
علیاصغر بیگی، نایبرئیس اتاق یزد و رئیس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات این اتاق، در ارتباط با تحولات اخیر در افغانستان گفت: افغانستان میتواند زمینهساز گسترش همکاریهای اقتصادی و افزایش حضور فعالان اقتصادی استان یزد در این بازار شود.
وی با اشاره به روند رو به رشد روابط تجاری ایران و افغانستان اظهار کرد: امروز شاهد شکلگیری تحولات مثبت در اقتصاد افغانستان هستیم و روابط تجاری این کشور با ایران در مسیر توسعه قرار گرفته است.
وی افزود: اتاق یزد آمادگی دارد با بهرهگیری از دیدگاهها و راهکارهای کارشناسی، زمینه حضور پررنگتر فعالان اقتصادی استان در بازار افغانستان را فراهم کند و ظرفیتهای یزد را بیش از پیش در این بازار معرفی نماید.
نایبرئیس اتاق یزد در پایان با اشاره به ارائههای تخصصی در این نشست گفت: ما آماده شنیدن نظرات کارشناسی ارائهشده هستیم و امیدواریم این مباحث بتواند به طراحی مسیرهای جدید همکاری اقتصادی میان دو کشور کمک کند.