مرکز پژوهشهای اتاق ایران در گزارش یکصد و بیست و دوم خود با عنوان «پایش تحولات تجارت جهانی» تصویری جامع از سال ۲۰۲۵ و چشمانداز سال ۲۰۲۶ ارائه میدهد.
این گزارش، مجموعهای از روندهای کلیدی در اقتصاد، تجارت و ژئوپلیتیک جهانی را مرور و مسیرهای احتمالی آینده را ترسیم میکند.
گزارش نشان میدهد که سال گذشته نقطه عطفی در اقتصاد سیاسی جهان بود. ایالاتمتحده با افزایش بیسابقه تعرفهها، موجی از حمایتگرایی ایجاد کرد که زنجیرههای تأمین جهانی را دگرگون ساخت. همزمان، بحران بدهیهای عمومی، فشار بر اقتصادهای نوظهور و گسترش استفاده از ارزهای دیجیتال و استیبلکوینها، چهره تازهای به نظام مالی جهانی بخشید.
در بخش دوم، گزارش به پنج روند کلیدی مؤثر بر اقتصاد و تجارت جهانی اشاره میکند: بازآرایی نظم اقتصادی، تغییر مسیرهای تجاری، نقشآفرینی فناوریهای جدید، گذار انرژی و افزایش وزن امنیت ملی در تصمیمات اقتصادی. این روندها، بنیان نظم جدید اقتصادی را شکل میدهند.
از طرفی تحلیل بازارهای مالی نشان میدهد که رشد سریع داراییهای دیجیتال و افزایش حجم معاملات، در کنار نوسانات بدهی و نرخ بهره، فضایی از خوشبینی غیرمنطقی را ایجاد کرده است که میتواند به بحرانهای جدید منجر شود.
گزارش تأکید میکند که سلطه تاریخی دلار با چالشهای تازهای روبهروست. ظهور زیرساختهای مالی جایگزین از جمله پروژه بلاکچینی چین (mBridge)، نشانهای از تغییر توازن قدرت در نظام پولی بینالملل است.
یکی از محورهای اصلی گزارش، تغییر مسیر تجارت و انرژی در خاورمیانه است. بحرانهای همپوشان در غزه، لبنان، سوریه، یمن و سودان با مسیرهای حیاتی تجارت جهانی گره خوردهاند. در این میان، ایران به عنوان بازیگری کلیدی معرفی شده که نقش آن میتواند کاتالیزور تغییرات بزرگ منطقهای باشد.
بخش پایانی گزارش، مرور کوتاهی از تحولات جهانی دارد؛ از بحرانهای منطقهای در آفریقا و لیبی گرفته تا نقش هوش مصنوعی در تغییر مدلهای تجاری دیجیتال و تبلیغات آنلاین.
این گزارش تأکید دارد که جهان وارد دورهای شده است که در آن تجارت و سرمایهگذاری دیگر فقط اقتصادی نیستند، بلکه با ملاحظات امنیتی، فناوری و ژئوپلیتیک درهم تنیدهاند. برای سیاستگذاران و فعالان اقتصادی، درک این تحولات و آمادگی برای مواجهه با تغییرات سریع، ضرورتی حیاتی در سال ۲۰۲۶ خواهد بود.
متن کامل یکصد و بیست و دومین گزارش پایش تحولات تجارت جهانی از اینجا در دسترس است.